fa پهنه‌بندی پیوسته هدایت الکتریکی- اسیدیته خاک بر اساس خوشه‌بندی فازی برای دشت قم عمومی Ggeneral پژوهشي Research هدایت الکتریکی و اسیدیته خاک، از جمله مهم‌ترین فاکتورهای شیمیایی خاک برای کشاورزی محسوب می‌شود. ماهیت خاک به گونه‌ای است که تغییر در ویژگی‌های آن عمدتاً حالت پیوسته دارد. روشی که بتواند این پیوستگی را در نظر بگیرد، قادر خواهد بود تا تصویر واقعی‌تری از تغییرات خصوصیات خاک را نشان دهد. هدف از این تحقیق بررسی روابط بین داده‌های اندازه‌گیری شده هدایت الکتریکی و اسیدیته خاک دشت قم، خوشه‌بندی، مقایسه روش‌های خوشه‌بندی، تعیین تعداد بهینه خوشه‌ها و پهنه‌بندی خوشه‌ها در منطقه مورد مطالعه بوده است. به این منظور از دو روش خوشه‌بندی فازی FCM و GK به منظور داده‌کاوی و خوشه‌بندی 465 داده اندازه‌گیری شده، استفاده گردید. هم‌چنین به منظور صحت‌سنجی و مقایسه این دو روش از معیارهای ضریب ‌تقسیم‌بندی، گشتاور رده‌بندی، شاخص تقسیم‌بندی، شاخص جداشدگی و شاخص ‌زای و بنی استفاده شده است. نتایج داده‌کاوی داده‌ها نشان داد که تعداد بهینه خوشه‌ها بر اساس روش FCM و GK به ترتیب 15 و 17 می‌باشد. پس از بررسی نتایج خوشه‌بندی و بر اساس معیارهای صحت‌سنجی، مشخص شد که روش GK روش بهتری برای خوشه‌بندی است. براساس این روش 295 داده از 465 نمونه مشاهداتی استفاده شده دارای درجه عضویت بیشتر از 40 درصد بوده‌اند. که در این میان 9 خوشه از 17 خوشه دارای تعداد بیش از 20 عضو بوده‌اند. سپس پهنه‌بندی شوری- قلیائیت بر اساس روش فازی GK و به منظور نمایش بهتر توزیع خوشه‌های تعیین شده برای منطقه مورد مطالعه به‌دست آمده است. نقشه فازی تهیه شده بیانگر آن بود که قسمت‌های شمال غربی و غرب بیشتر جز خوشه 1 و قسمت شرقی منطقه مورد مطالعه جزو خوشه 17 بوده‌اند. به این ترتیب شوری- قلیائیت و در پی آن احتمال تخریب خاک خاک در شرق منطقه مورد مطالعه به مراتب بیشتر از غرب آن است Electrical conductivity and acidity of soil are the most important chemical factors of soil for agriculture. The nature of soil is in such a way that its change has a continuous form. The method that can take into account this continuity will be able to show a better picture of change in soil characteristics. Objectives of this research are to investigate the relations between measured electrical conductivity and soil acidity of Qom plain, and clustering, compare the clustering methods, determine the optimum numbers of cluster, and to zone the clusters in the study area. Accordingly, two fuzzy clustering methods FCM and GK, were used for data mining and clustering of 465 measured data. For estimating the appropriateness and comparison of two methods, some criteria including Partition Coefficient, Classification Entropy, Partition Index, Separation Index and Xie and Beni's Index were used. Data mining results showed that the optimum number of clusters for FCM and GK method was 15 and 17, respectively. After investigating the results of clustering and based on the criteria of appropriateness, it was indicated that GK was the best clustering method. According to this method, 295 data from 465 measured samples had more than 40 percent of membership function. So, 9 clusters from 17 clusters had more than 20 members. Then salinity-alkalinity zoning based on GK method to show the clusters distribution better in the study area was prepared. This prepared fuzzy map explained that most of Northwest and west belonged to cluster 1 and eastern parts of study area include belonged to cluster 17. Based on this, salinity-alkalinity and the ensuing soil degradation in east of study area is more likely than the west of it. هدایت الکتریکی، اسیدیته، خوشه‌بندی فازی، داده‌کاوی، صحت‌سنجی Electrical conductivity, Acidity, Fuzzy Clustering, Data Mining, Estimating the appropriateness. 199 207 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-249-3&slc_lang=fa&sid=1 M. Nourzadeh مهدی نورزاده M.nourzade@gmail.com Yes S. M. Hashemy سید مهدی هاشمی No M. J. Malakouti محمد‌جعفر ملکوتی No