fa اثر باقی‌ مانده شیرابه زباله بر ویژگی‌های خاک و رشد عملکرد گندم عمومی Ggeneral پژوهشي Research اثر باقی‌مانده شیرابه زباله بر گندم (<em>Triticum aestivum</em>)، پس از کشت برنج، در یک طرح بلوک‌های کامل تصادفی با پنج تیمار و سه تکرار بررسی گردید. تیمارها عبارت بودند از باقی‌مانده مقادیر صفر، 150، 300 و 600 تن در هکتار شیرابه زباله، و نیز یک تیمار کودی شامل اثر باقی‌مانده کودهای اوره، سوپرفسفات تریپل، سولفات پتاسیم و سولفات روی. برای اجرای طرح کرت‌هایی به ابعاد 4×4 متر با فواصل سه متر ایجاد، و اواخر خردادماه 1376، نشاهای برنج داخل کرت‌ها کاشته شد. کلیه مقادیر شیرابه و کودهای شیمیایی در کشت برنج به کرت‌ها افزوده، و اواخر مهرماه همان سال، پس از برداشت برنج، داخل همان کرت‌ها بذر گندم رقم روشن کاشته شد. در پایان دوره رشد گندم، عملکرد کاه و دانه و غلظت عناصر غذایی (پرمصرف و کم‌مصرف)، و نیز عناصر سنگین در کاه و دانه اندازه‌گیری گردید. باقی‌مانده شیرابه زباله، با افزایش مقادیر قابل جذب عناصر غذایی پرمصرف و کم‌مصرف در خاک، موجب افزایش معنی‌دار غلظت این عناصر در گیاه، و نیز افزایش عملکرد کاه و دانه گندم در مقایسه با شاهد گردید، به طوری که عملکرد دانه گندم از 67/1 تن در هکتار در تیمار شاهد به 93/3 تن در هکتار در تیمار 600 تن در هکتار شیرابه افزایش یافت. اثر باقی‌مانده شیرابه زباله در خاک متناسب با میزان شیرابه مصرفی بود. ولی برای شناخت کامل آثار عناصر سنگین بر خاک، گیاه و محیط، پژوهش‌های بیشتری توصیه می‌گردد. During 1998-99, a field experiment was conducted to investigate the effects of residual Processed Municipal Waste Leachate (PMWL) on growth and yield of wheat (variety Roshan). The treatments consisted of residual amounts of 0, 150, 300 and 600 t/ha of PMWL and a residual N, P, K, and Zn fertilizer treatment in a randomized block design with 3 replications. In 1998, rice seedlings were transferred to 34 m plots. After harvesting the rice, wheat was seeded in the same plots without any new treatment. Processed municipal waste leachate and fertilizers were applied during the rice growth. Residual effects of PMWL increased the amounts of available macro- (N, P and K) and micronutrients (Fe, Cu, Zn and Mn) in soil which, in turn, promoted the grain and straw yield of wheat compared to the control. Straw and grain yield increased from 1.67 and 3.50 t/ha in control to 3.93 and 12.80 t/ha in 600 t/ha of PMWL, respectively. The residual effects of PMWL had no significant effect on heavy metals concentrations in plant. The effects of residual PMWL in the soil were proportional to the amount of leachate applied. However, more investigations are recommended to fully understand heavy metals effects on soil, plant, and environment. شیرابه زباله، اثر باقی‌ مانده ،‌عملکرد گندم Municipal waste leachate, Residual effects, Yield of wheat 141 149 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-219&slc_lang=fa&sid=1 A. H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوشگفتارمنش Yes M. Kalbasi محمود کلباسی No