fa تأثیر افزودن ذرات لاستیک فرسوده بر برخی ویژگی‌های شیمیایی یک خاک آهکی عمومی Ggeneral پژوهشي Research لاستیک‌های فرسوده خودروها یکی از آلوده‌کننده‌های محیط ‌زیست محسوب می‌شوند. تولید روز‌افزون این ضایعات سبب شده است تا راه‌های کاهش مضرات ناشی از تجمع آنها در محیط ‌زیست نیز به طور جدی‌تر مورد توجه قرار بگیرد. به همین منظور در این تحقیق آثار اختلاط ذرات خرد شده لاستیک‌های فرسوده در دو اندازه 2-1 و 5-3 میلی‌متر و به مقدار 5، 10 و 20 تن در هکتار تا عمق 30 سانتی‌متری روی برخی از ویژگی‌های شیمیایی خاک، در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه صنعتی اصفهان (لورک) بررسی شد. در این تحقیق هفت تیمار به همراه شاهد در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سال 1387 مورد سنجش قرار گرفت. نمونه‌گیری خاک برای تجزیه‌های آزمایشگاهی هشت ماه پس از اختلاط انجام شد. نتایج جداول تجزیه واریانس تیمارها نشان داد که pH، قابلیت هدایت الکتریکی، درصد نیتروژن کل، غلظت کادمیم، سرب، مس و آهن قابل عصاره‌گیری با DTPA خاک تحت تأثیر کاربرد ذرات لاستیک قرار نگرفت. درصد کربن آلی و نسبت کربن به نیتروژن به طور معنی‌داری با کاربرد ذرات لاستیک افزایش یافت. افزایش مقدار روی قابل عصاره‌گیری با DTPA خاک در تیمارهای 10 و 20 تن در هکتار قطعات ریز و درشت لاستیک نسبت به تیمار شاهد در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. مقدار روی قابل عصاره‌گیری با DTPA در خاک تیمار شده با 10 و 20 تن در هکتار قطعات 5-3 میلی‌متری لاستیک فرسوده به‌ترتیب حدود 2 و 3 برابر بیش از تیمار شاهد شد. به طور کلی نتایج این پژوهش نشان داد که در کوتاه مدت، اختلاط ذرات خرد شده لاستیک‌های فرسوده تأثیر معنی‌داری بر بیشتر ویژگی‌های شیمیایی خاک نداشت ولی روی قابل جذب خاک را به طور معنی‌داری افزایش داد. در این راستا، انجام مطالعات بیشتر در مورد معدنی شدن مواد آلی و امکان ایجاد سمیت گیاه در دراز مدت و هم‌چنین تأثیر لاستیک خرد شده بر ویژگی‌های فیزیکی خاک پیشنهاد می‌شود. Waste tire rubbers are considered one of the environment pollutants. Increased production of these pollutants has led to more serious consideration of ways to reduce the harms caused by their accumulation in the environment. Therefore, the effects of incorporation of waste rubber crushed particles in two sizes of 1-2 and 3-5 mm and the amounts of 0, 5, 10 and 20 Mg ha-1 in a calcareous soil (0-30 cm depth) on some chemical properties of soil was investigated in Isfahan University of Technology research field (Lavark). This experiment was performed using seven treatments along with a non amended control treatment in a randomized complete block design with three replications in 1387. Eight months after incorporation, soil samples were collected for laboratory analyses. Results of ANOVA tables show that soil pH, electrical conductivity, percentage of total nitrogen and DTPA-extractable concentrations of cadmium, lead, copper and iron were not significantly affected by application of rubber particles. Incorporation of rubber particles into the soil significantly increased soil organic carbon and carbon to nitrogen. Increases in the DTPA-extractable Zn in soils treated with 10 and 20 Mg ha rubber particles in fine and coarse sizes were significant in comparison with the control soil. DTPA-extractable Zn content in the soil treated with 10 and 20 Mg ha 3-5 mm waste tire rubbers particles was about two and three times higher than that in the control treatment, respectively. The results of this study showed that in short-time, incorporation of crushed tire rubbers particles had no significant effect on most chemical properties of the soil but increased the available Zn content. In this regard, further studies to monitor the effects of adding waste rubber crushed particles on organic matter mineralization, plant toxicity and physical properties of soil in long-term are recommended. آلودگی خاک، پ- هاش خاک، روی، لاستیک فرسوده خودرو، محیط زیست Soil pollution, Soil pH, Zinc, Waste tire rubbers, Environment. 101 115 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1013-2&slc_lang=fa&sid=1 S. M. Y. Bidaki سید محمدیحیی بیدکی bidaki@ag-iut.ac.ir Yes M. A. Hajabbasi محمدعلی حاج عباسی No A. H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوشگفتارمنش No H. R. Eshghizadeh حمیدرضا عشقی‌زاده No