fa مطالعه مرفولوژیک زنبور عسل معمولی (Apis mellifera L.) در ایران عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p align="justify">تعیین وضعیت ژنتیکی موجودات زنده، اولین قدم برای برنامه‌ریزی اصولی اصلاح نژاد آنها می‌باشد. طی سالهای 75-1371 برای مشخص شدن این وضعیت در زنبور عسل موجود در ایران، تلاش شد با استفاده از خصوصیات ظاهری،‌ وضعیت توده زنبور عسل معمولی ایران مشخص شده و رابطه آن با نژادهای جهان تعیین گردد. برای این منظور، اندازه‌گیری دوازده خصوصیت ظاهری روی بیش از 13000 زنبور کارگر برداشت شده از 1320 کلنی مربوط به 212 زنبورستان، 104 شهرستان و 25 استان کشور و نیز 7 صفت ظاهری روی بیش از 900 زنبور عسل نر برداشت شده از 403 کلنی مربوط به 111 زنبورستان، 42 شهرستان و 10 استان کشور، با استفاده از روش بین‌المللی روتنر انجام شد. تجزیه و تحلیل آماری نتایج به دست آمده با استفاده از روش تجزیه به مولفه‌های اصلی (PCA)، نشان می‌دهد که توده زنبور عسل موجود در ایران همان زنبور عسل نژاد ایرانی (<em>Apis mellifera meda</em>) است و از نژادهای اروپایی وارد شده به ایران مثل کارنیولان، ایتالیایی، قفقازی و حتی نژادهای آناتولی، سوری، یمنی و مصری فاصله زیادی دارد. واردات نژادهای بیگانه در گذشته، به دلیل پایداری نژاد ایرانی و عدم واردات ملکه در دهه اخیر، تأثیر قابل ملاحظه‌ای روی آن نگذاشته و این نژاد هویت خود را از دست نداده است و حتی در سالهای اخیر، خصوصیات نژاد ایرانی در مقایسه با نژادهای مذکور، بیشتر تثبیت گردیده است. </p> The first step in fundamental breeding of any living organism is the determination of its genetic make-up. To investigate the genetic make-up of the European honeybee (<em>Apis mellifera L</em>.) in Iran, some research attempts were made during the years 1992-1996 in which the bee's relationship with some exotic races were determined through the application of morphological methods. For this purpose 13000 samples of worker bees from 1320 colonies of 212 apiaries in 104 cities at 25 provinces were taken and twelve morphological characters were measured by using the international method (Ruttner, 1978). Furthermore, seven morphological characters of 900 drone samples taken from 403 colonies of 111 apiaries in 42 cities at 10 provinces were studied through the same method. The principle component analysis (PCA) was used for statistical analysis of the data obtained. The results indicated that the existing populations of honeybees under study were of the Iranian honeybee race (<em>Apis mellifera m</em>eda) which were completely distinguishable from those of imported races such as <em>A.m. carnica, A.m. ligustica, A.m. caucasica and exotic races such as A.m. anatoliaca, A.m. syriaca A.m. yemenitica</em> and <em>A.m. lamarkii</em>. The imported races had not had great genetic impact on the Iranian race, as the Iranian honeybees have had good consistency and stability. In addition, import of the exotic queens has been ceased in the last decade. مطالعه مرفولوژیک ،زنبور عسل معمولی ، زنبور عسل ایران Morphological study, Honeybee, Apis mellifera meda 89 101 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-268&slc_lang=fa&sid=1 Gholam Hossein Tahmasebi غلامحسین طهماسبی Yes Rahim Ebadi رحیم عبادی No Morteza Esmaili مرتضی اسماعیلی No Jafar Kambousia جعفر کامبوزیا No