fa تغییرات جمعیت اسپورهای قارچی میکوریز وزیکولار- آربوسکولار در خاک جنگل‌های طبیعی پسته در استان خراسان عمومی Ggeneral پژوهشي Research به منظور بررسی تغییرات جمعیت، تعیین درصد کلونیزاسیون ریشه و شناسایی نوع هم‌زیستی میکوریزی همراه ریشه و ریزوسفر درختان پسته جنگلی <em>Pistacia vera</em> ، دو ایستگاه در جنگل‌های طبیعی پسته مناطق کلات (چهچهه) و سرخس (شورلق) انتخاب شد. نمونه‌برداری از خاک و ریشه درختان مزبور در فواصل زمانی حداکثر هر ماه یک بار در محدوده سایه انداز آنها و از عمق 30 سانتی‌متری به عمل آمد. برای استخراج و جداسازی اسپورها از روش غربال تر استفاده شد. پس از رنگ آمیزی ریشه‌ها، میزان کلونیزاسیون ریشه‌ها و جمعیت اسپور این قارچ‌ها اندازه‌گیری شد. در همین ارتباط میزان تأثیر برخی خصوصیات خاک شامل pH، میزان رطوبت، ماده آلی و مقدار فسفر قابل جذب خاک نیز بر جمعیت اسپور مورد بررسی قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد که نوع هم‌زیستی میکوریزی درختان پسته از نوع میکوریز وزیکولار – آربوسکولار (<em>Vesicular Arbuscular Mycorrhiza</em>) می‌باشد. متوسـط میزان کلونیزاسـیون ریشه‌ها در ایستگاه کلات 13% و در ایستگاه شورلق 11% و متوسط تعداد اسپور در منطقه کلات 12 و در منطقه سرخس 10 عدد در هرگرم خاک خشک بود. محاسبه هم‌بستگی بین تغییرات جمعیت اسپور با میزان رطوبت،‌ ماده آلی، فسفر قابل جذب، pH خاک و میزان کلونیزاسیون ریشه نشان داد که جمعیت اسپور با میزان کلونیزاسیون ریشه هم‌بستگی مثبت و با میزان رطوبت خاک،‌ ماده آلی، فسفر قابل جذب و pH خاک هم‌بستگی منفی دارند. In order to investigate variations of spore population, root colonization and also to determine mycorrhizal symbiosis in the root and rhizosphere of Pistachio trees (<em>Pistacia vera</em>) in natural forests, two study stations in Kalat (Chachaeh) and Sarakhs (Shorlogh) regions were selected. Sampling from soil and root of the trees were taken from under the canopy and from a depth of 30 cm. On a monthly basis. The roots were stained and the colonization rate and the variations of spore population were measured. Some soil characteristics including pH, moisture, organic material percentage and available phosphorus were determined, The correlation coefficients between the measured factors were calculated. The results indicated that vesicular – arbuscular mycorrhiza (VAM) was the only symbiotic mycorriza of pistachio trees. Average amounts of root colonization were 13% and 11% in Chahchaheh and Shorlogh stations, respectively. Also, average numbers of spores per 1 gram of dry soil in the above stations were 12 and 10, respectively. The correlation between the variation of spore population and colonization levels was positive but the correlation between spore population and soil moisture, organic material, available phosphorus and pH was negative. میکوریز وزیکولار– آربوسکولار، پسته، کلونیزاسیون ریشه، جمعیت اسپور، فسفر قابل جذب Vesicular Arbuscular Mycorrhiza, Pistachio, Root colonization, Population of spore, Available phosphorus. 77 86 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-303&slc_lang=fa&sid=1 M. Hajian Shahri محمد حاجیان شهری Yes M. Abbasi مسعود عباسی No