fa پهنه‌بندی ریسک بیابان‌زایی ناشی از تخریب منابع آب با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره (مطالعه موردی: کاشان) عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در مطالعه حاضر به‌‌منظور بررسی وضعیت تخریب منابع آب دشت کاشان ابتدا هشت شاخص افت آب‌زیرزمینی، نسبت توسعه چاه به قنات، شوری آب، راندمان آبیاری، میزان ساعت پمپاژ، کمبود منابع آب مورد استفاده دام و انسان و میزان بیلان منفی آب با توجه به تحقیقات صورت گرفته در این زمینه در ایران و جهان و مدل‌های ارزیابی موجود تعیین شدند و با استفاده از مدل مدالوس، نقشه وضعیت بیابان‌زایی منطقه با استفاده از هشت شاخص اولیه تهیه شد. در مرحله بعد با استفاده از روش تصمیم‌گیری چند معیاره شاخص‌ها وزندهی شدند و شاخص‌هایی که در مدل تاپسیس وزن بیشتر از 5/0 داشتند به‌عنوان مؤثرترین شاخص‌های تعیین شدند و نقشه وضعیت بیابان‌زایی منطقه با استفاده از مؤثرترین شاخص‌ها نیز تهیه شد و نقشه‌های نهایی به‌دست آمده از دو روش با هم مقایسه شد. نتایج پژوهش نشان ‌داد که از میان شاخص‌های رتبه‌بندی شده شاخص‌های افت آب زیرزمینی، شوری آب، میزان ساعت پمپاژ و میزان بیلان منفی بیشترین تأثیر را در تخریب منابع آب منطقه مورد مطالعه دارند. همچنین مقایسه نقشه‌های بیابان‌زایی معیار آب با دو روش متفاوت نشان داد که در نقشه تهیه شده از هشت شاخص اولیه، 78/87 درصد از کل منطقه در وضعیت بحرانی (ج) و 30/8 درصد در وضعیت بحرانی (ب) قرار دارد و بقیه منطقه در سایر وضعیت‌ها قرار دارد. همچنین براساس نقشه تهیه شده با استفاده از مؤثرترین شاخص‌ها، 15/99 درصد از کل منطقه در وضعیت بحرانی (ج) و 849/0 در وضعیت بحرانی (ب) قرار دارد. نتایج نشان می‌دهد که جهت بررسی بیابان‌زایی بهتر است ابتدا شاخص‌ها توسط روش‌های تصمیم‌گیری وزندهی و اولویت‌بندی شوند این کار باعث می‌شود شاخص‌هایی که در منطقه تأثیر زیادی در پدیده بیابان‌زایی نداشته مشخص شوند و مانع از تأثیر آنها در کلاس‌های بیابان‌زایی و کاهش امتیازات شود.</span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;">In this study, to study the status of water resources degradation in Kashan region, Isfahan Province, eight indices including: drop in groundwater, water salinity, irrigation efficiency, Well-to-Qanat development ratio, the pumping time, shortage of water supplies for animals and humans and the water negative balance were selected according to previous studies conducted on desertification in Iran and the world. Existing evaluation models were determined. Desertification map of the study area was provided according to MEDALUS model and selected indices. The selected indices were weighted using a multi-criteria decision method and each index having weight more than 0.5 were selected as the most effective indices of desertification. Again, the desertification status map of the study area was prepared by the most effective indices. Finally, the two desertification maps were compared. The results showed that the drop in groundwater, water salinity, the pumping time and water negative balance have the most effect on water resources degradation among selected indices. The results of comparing two groundwater degradation maps showed that based on map provided with eight indices, 87.78 and 8.30 percent of the total area are classified in critical conditions c and b, respectively. While the map provided by the most effective indicators shows that 99.15% of the total area is classified in the critical condition &quot;c&quot; and just 0.849% is classified in the critical condition &quot;b&quot;.&nbsp; It can be concluded that to assess desertification status, it is better to first determine the indicators by weighting and prioritizing methods. This will identify the indicators that have not had a significant effect on the desertification phenomenon in the area and prevent their impact on desertification classes and reduction of scores.</div> مدل مدالوس, تاپسیس, بیابان‌زایی, شاخص Desertification, Indices, MEDALUS, TOPSIS. 71 84 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2430-3&slc_lang=fa&sid=1 S. Pishyar سارا پیشیار saraphishyar@yahoo.com No 1. Dept. of Arid and Mountainous Regions Reclamation, Faculty of Natural Resour., Tehran Univ., Tehran. Iran 1. گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران H. Khosravi حسن خسروی hakhosravi@@ut.ac.ir Yes 1. Dept. of Arid and Mountainous Regions Reclamation, Faculty of Natural Resour., Tehran Univ., Tehran. Iran 1. گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران A. Tavili علی طویلی atavili@ut.ac.ir No 1. Dept. of Arid and Mountainous Regions Reclamation, Faculty of Natural Resour., Tehran Univ., Tehran. Iran 1. گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران A. Malekian آرش ملکیان malekian@ut.ac.ir No University of Tehran دانشگاه تهران