fa بررسی اثر بیماری‌زایی باکتری<i>Bacillus thuringiensis</i> var.<i>kurstaki</i> روی سنین مختلف لاروی سوسک کلرادوی سیب زمینی<i>Leptinotarsa decemlineata</i><span dir=ltr>(say) </span> و اثر تشدیدکننده‌های گیاهی در افزایش کارآیی آن در شرایط آزمایشگاه عمومی Ggeneral پژوهشي Research در این بررسی اثر باکتری <em>Bacillus thuringiensis</em> var.<em>kurstaki</em> Strain EG2424 روی سنین مختلف لاروی سوسک کلرادوی سیب زمینی (<em>Leptinotarsa decemlineata </em>(say ، و امکان افزایش کارآیی آن توسط دو ماده گیاهی کافئین و عصاره آبی چریش در شرایط آزمایشگاه مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش‌ها در دمای 4 ± 25 درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی 5±65 درصد و دوره روشنایی 16 ساعت در شبانه روز انجام شد. لاروهای مورد نیاز برای انجام آزمایش‌ها از کلنی پرورشی ایجاد شده روی غذای طبیعی تأمین شد. سنین لاروی مورد نظر با استفاده از اندازه‌گیری عرض کپسول سرتفکیک گردید. در بررسی حساسیت لاروهای سنین اول، دوم، سوم و چهارم سوسک کلرادوی سیب زمینی مقادیر Lc₅₀برای سنین مزبور به ترتیب 86/03،377،183/1297 و 3096 پی پی ام محاسبه گردید. اثر تشدیدکنندگی کافئین و چریش به تفکیک در اختلاط با باکتری و در قالب طرح کرت‌های کاملاً تصادفی با 6 تیمار و 4 تکرار روی لارو سن سوم سوسک کلرادو بررسی شد. نتایج به دست آمده نشان دادند که کافئین و چریش خاصیت تشدیدکنندگی بالایی در افزایش کارآیی باکتری دارند و مخلوط حداقل غلظت مؤثر باکتری (618 پی پی ام) و کافئین با غلظت 4000 پی پی ام بعد از 144 ساعت 80 درصد تلفات ایجاد نمود در حالی که کافئین و باکتری هر کدام به تنهایی به ترتیب 10 و 20 درصد تلفات را باعث شدند. علاوه بر این مرگ و میر در تیمارهای حاوی کافئین سریع‌تر ظاهر گردید. اختلاط غلظت 618 پی پی ام از باکتری با عصاره آبی حاصل از چریش با غلظت 35000 پی پی ام بعد از 144 ساعت موجب 5/77 درصد تلفات شد. در صورتی که باکتری و عصاره آبی چریش هر یک به تنهایی به ترتیب 5/22 و 25 درصد تلفات ایجاد کردند. مشخص گردید که میانگین وزن لاروهایی که از غذای حاوی کافئین خالص و چریش خالص تغذیه کرده بودند با اطمینان 95 درصد کمتر از وزن لاروهای تیمار شاهد بود. The effect of <em>Bacillus thuringiensis</em> var. <em>kurstaki</em> on different larval instars of Colorado potato beetle, <em>Leptinotarsa decemlineata</em> (Say) and the role of two plant materials, namely, caffeine and aqueous neem extract, in the enhancement of it’s efficiency was investigated under laboratory conditions. The experiments were conducted at 25±4 ^oC, 65±5 %(RH) and photoperiod of 16:8 (L:D).The larvae were provided from the colony established and maintained on host plant. The different larval instars were distinguished by measuring head capsule width.To evaluate susceptibility of different instar groups of larvae to <em>B.thuringiensis</em>, LC₅₀ values on (1-4) instar groups were determined. LC₅₀ values for 1st, 2nd, 3rd and 4th instar groups were, 183.86, 377.03 ,1297 and 3096 ppm, respectively. The synergistic effect of caffeine and aqueous neem extract with <em>B.thuringiensis</em> was investigated separately on 3rd larvae instar. A completely randomized design with 6 treatments and 4 replications was used. The results revealed that there was a striking synergistic effect of caffeine and neem on <em>B.thuringiensis</em>.The larval mortality percentage for mixture 618ppm of <em>B.thuringiensis</em> and 4000ppm of caffeine was 80% however, this was 10% and 20% for caffeine <em>B. thuringiensis</em> respectively when these compounds were used alone.The initiation of larval mortalitry in all mixtures was earlier than other treatments.Also the larval mortality for mixture <em>B. thuringiensis</em> with 35000 ppm of aqueous neem extract was 77.5% after 144 hours however, it was 22.5 % and 25 % for <em>B.t</em>. and neem alone, respectively. The mean weight of larvae treated with all synergists was significantly less than the control cohort, (p<0.05). Bacillus thuringiensis، Leptinotarsa decemlineata ، زیست سنجی و تشدید کننده Bacillus thuringiensis, Leptinotarsa decemlineata , Bioassay, synergist 187 199 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-313&slc_lang=fa&sid=1 E. Javvi الهام جوّّی Yes M. H. Safar Ali zadeh محمدحسن صفرعلیزاده No A. A. Pourmirza علی اصغر پورمیرزا No