fa تخمین منحنی مشخصه آب خاک با استفاده از منحنی دانه‌بندی و چگالی ظاهری خاک عمومی Ggeneral پژوهشي Research به‌دست آوردن منحنی مشخصه آب خاک در آزمایشگاه وقت‌گیر بوده و همراه با خطاست. به این دلیل پژوهندگان زیادی در دنیا سعی کرده‌اند روش‌هایی ارائه دهند که به کمک آنها بتوان منحنی مشخصه را به نحو آسان‌تری به دست آورد. یکی از این روش‌ها استفاده از منحنی دانه‌بندی و چگالی ظاهری خاک می‌باشد. در این روش، منحنی دانه‌بندی را به چند قطعه بر مبنای اندازه ذرات تقسیم کرده و با توجه به میانگین شعاع ذرات و درصد ذرات بزرگ‌تر از هر اندازه و روابط موجود می‌توان منحنی مشخصه آب خاک را به دست آورد. در این روش از پارامتری به نام α (عامل مقیاس) استفاده می‌شود که مقداری است ثابت و یا از روش‌های خطی و لجستیک به دست می‌آید. مقدار میانگین α برای خاک‌های با بافت رس، رس سیلتی و لوم شنی به ترتیب برابر 159/1، 229/1 و 494/1، برای دو بافت لوم 391/1 و 393/1 و برای دو بافت لوم رسی سیلتی برابر 253/1 و 254/1 به دست آمد. در بسیاری از مواقع منحنی دانه‌بندی خاک مورد نظر به طور کامل وجود ندارد و تنها درصد ذرات رس، سیلت و شن خاک در اختیار می‌باشد. در این صورت، نخست منحنی دانه‌بندی خاک تخمین زده شده و سپس با استفاده از آن منحنی مشخصه آب خاک به دست می‌آید. در این پژوهش از اطلاعات درصد ذرات مختلف خاک و چگالی ظاهری هفت خاک مختلف استفاده و منحنی مشخصه خاک‌های فوق به روش‌های لجستیک و خطی تخمین زده شد و با نتایج اندازه‌گیری شده مقایسه گردید. برای تخمین منحنی دانه‌بندی خاک‌های فوق نیز از دو مقدار حد انتهایی شعاع ذرات خاک برابر 125 و 999 میکرومتر استفاده شد. نتایج نشان داد که استفاده از شعاع 999 میکرومتر برای تخمین منحنی مشخصه مناسب‌تر می‌باشد. علاوه بر آن، در بافت‌های رس، رس سیلتی و لوم رسی سیلتی معادله خطی و در بافت‌های لوم و لوم شنی معادله لجستیک برای تعیین α مناسب‌تر است. To obtain soil-moisture characteristic curve experimentally is time-consuming and usually subject to considerable errors. So, many investigators have tried to predict soil-moisture characteristic curve by different models. One of these models predicts soil moisture characteristic curve based on soil particle size distribution and bulk density. In this model, soil particle size distribution curve is divided into a number of segments, each with a specific particle radius and cumulative particle mass greater than that of the radius. Using these data, soil-moisture characteristic curve was estimated. In this model, a scale factor, α, is used which may be considered as a constant, or obtained by logistic or linear procedures. The average values of α for clay, silty clay, sandy loam, two loam soils, and two silty clay loam soils were 1.159, 1.229, 1.494, 1.391, 1.393, 1.253 and 1.254, respectively. For most conditions, soil particle size distribution curve is not available, but only the percentages of clay, silt, and sand could be obtained using soil textural data, which is not enough to draw a precise soil particle size distribution curve. In this situation, a precise soil particle size distribution curve must be initially developed on the basis of which the soil moisture characteristic curve can be predicted. In this study, using soil textural data of seven different soils, soil moisture characteristic curve of each was estimated. In these estimations, logistic and linear methods were used to obtain the α value. Then, the results were compared with those of measured soil moisture characteristic curve. For estimation of soil particle size distribution curve, two extreme values for soil particle radius, 125 and 999 m, were used. The results indicated that using particle radius of 999 µm is more appropriate. On the other hand, it was found that for clay, silty clay, and sitly clay loam texture, it is more appropriate to employ a linear equation to determine for estimating soil-moisture characteristic curve while the logistic equation can be more appropriately used for loam and sand loam textures. منحنی مشخصه آب خاک، منحنی دانه‌بندی خاک، چگالی ظاهری، روش لجستیک، روش خطی Soil moisture characteristic curve, Soil particle size distribution curve, Bulk density, Logistic procedure, Linear procedure 1 13 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-317&slc_lang=fa&sid=1 H. R. Fooladmand حمیدرضا فولادمند Yes A. R. Sepaskhah علیرضا سپاسخواه No J. Niazi جانب‌اله نیازی No