fa مقایسه روش‌های تلاقی گندم * ذرت و کشت بساک در تولید گیاهان هاپلویید گندم عمومی Ggeneral پژوهشي Research اهمیت هاپلوییدها در زمینه ژنتیک و اصلاح گیاهان برای مدت‌های طولانی است که شناخته شده است. به نژادی از طریق تولید گیاهان هاپلویید، روشی مناسب برای تسریع برنامه‌های اصلاحی و مطالعات ژنتیکی در گندم است. روش‌های معمول مورد استفاده برای ایجاد گیاهان هاپلویید در گندم شامل کشت بساک، کشت میکروسپور، تلاقی بین جنسی گندم* <em>Hordeum bulbosum</em> و گندم * ذرت می‌باشد. در این پژوهش از روش تلاقی گندم × ذرت و کشت بساک برای تولید گیاهان هاپلویید در شش ژنوتیپ گندم استفاده شد. نتایج این بررسی نشان داد که تولید هاپلوییدی از هر دو روش وابسته به ژنوتیپ بوده و از پتانسیل بالایی برخوردار می‌باشد. یکی از مشکلات عمده کشت بساک بازده پایین گیاهان سبز هاپلویید است. در این ارزیابی، از روش کشت بساک، 7/70% از گیاهان باززا شده گیاهچه‌های آلبینو، و 3/29% از آنها سبز بودند در حالی‌که در روش تلاقی گندم با ذرت تمام گیاهچه‌های حاصل از این تلاقی سبز و از نظر سطح پلوییدی، هاپلویید بودند. به‌طور کلی چنین نتیجه‌گیری شد که روش تلاقی گندم و ذرت، روشی عملی و مناسب برای ایجاد گیاهان هاپلویید در ژنوتیپ‌های گندم است و در مقایسه با روش کشت بساک از پتانسیل بالاتری در تولید هاپلویید برخوردار است. روش کشت بساک به‌دلیل تنوع مورفولوژیکی در گیاهان سبز و تولید گیاهان آلبینو برای اهداف خاصی توصیه می‌شود. The significance of haploid plants as genetic and plant breeding tools has been recognized for a long time. Haploid production techniques including anther culture, isolated microspore culture and intergeneric hybridization between wheat × <em>Hordeum bulbosum</em> and wheat × maize have been used to produce homozygous lines which accelerate breeding programs. In this study, wheat × maize hybridization and anther culture techniques were used for haploid production in six wheat genotypes. The results showed that 70.7% of regenerated plants through anther culture were albino plants and only 29.2 % were green, while the plants produced through wheat × maize method were all green. Ploidy variation was not observed in plants regenerated through wheat × maize hybridization. It was concluded that wheat × maize crosses would be an appropriate and practical method for haploid production in different wheat genotypes, which in comparison with the anther culture method has a higher efficiency. کشت بساک، تلاقی گندم و ذرت، هیبریداسیون بین جنسی Anther culture, Wheat × Maize cross, Intergeneric hybridization 45 54 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-320&slc_lang=fa&sid=1 T. Mahmoodi-Ghehsareh طاهره محمودی قهساره Yes B. E. Sayed-Tabatabaei بدرالدین ابراهیم سید طباطبایی No C. Ghobadi سیروس قبادی No A. Mirlohi آقا فخر میرلوحی No