fa برخی ویژگی‌های اکوفیزیولوژیک گونه سیاه تاغ (Haloxylon aphyllum) در استان یزد عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">سازگاری گیاه تاغ به شرایط نامساعد محیطی بالاخص توان رشد آن در خاک‌های شور، تناسب این گیاه را برای کنترل شن‌های روان، جلوگیری از فرسایش خاک و بیان‌زدایی به روش بیولوژیکی ایجاد نموده است. به‌منظور مطالعه ویژگی‌های اکوفیزیولوژیک گیاه تاغ، برخی از ویژگی‌های مهم خاک تحت استقرار دراز مدت این گیاه و ترکیب یونی درختان تاغ در حال رشد در تاغ‌زارهای استان یزد، تعداد 32 درخت همسن و مشابه از 8 ناحیه در دو منطقه چاه افضل و اشکذر انتخاب و ارتفاع و قطر تاج پوشش درختان منتخب و غلظت تعدادی از عناصر موجد شوری در آنها در هر ناحیه اندازه‌‌گیری شد. با قطع درختان از محل طوقه و حفر پروفیل در محل استقرار درخت، نمونه‌های خاک و ریشه به ترتیب از اعماق صفر تا 30، 60- 30، 90-60 و 120- 90 سانتی‌متری از چهار جهت اصلی در اطراف درخت جمع‌آوری و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">EC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">pH</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، کلر، سدیم و پتاسیم، منیزیم و کلسیم محلول خاک هریک از این نمونه‌ها اندازه‌گیری شد. شاخص رشد و موجودی سرپای </span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">هر یک</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> از درختان منتخب محاسبه شد. نتایج حاصل نشان داد که خاک دو منطقه از نظر شوری و مقادیر عناصر کلر، سدیم، پتاسیم، منیزیم و کلسیم دارای تفاوت‌های معنی‌دار بودند، اما از نظر میزان منیزیم و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">pH</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> در ‌این دو منطقه تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. شاخ و برگ درختان این دو منطقه تنها از نظر میزان کلر دارای تفاوت معنی‌دار بودند و از نظر سایر عناصر اندازه‌گیری‌ شده تفاوتی نداشتند. ریشه گیاهان مورد آزمایش نیز تنها از نظر مقدار کلسیم دارای تفاوت معنی‌دار بودند. وضعیت درختان براساس پارامترهای شاخص رشد و موجودی سرپا در منطقه اشکذر، نامناسب (پایین) و در منطقه چاه افضل بالا ارزیابی شد. به‌نظر می‌رسد در منطقه چاه‌افضل علی‌رغم شوری بسیار بالاتر، غلظت بالاتر کلسیم و پتاسیم و همچنین نسبت پایین‌تر سدیم به پتاسیم شرایط بهتری برای رشد و استقرار گیاهان تاغ در مقایسه با منطقه اشکذر فراهم نموده است. تأیید این فرضیه به مطالعات بیشترو بررسی کاربرد کودهای کلسیم و پتاسیم نیاز دارد.</span></strong></span></div> <div style="text-align: justify;">The adaptability of <em>Haloxylon appilium</em> to adverse environmental conditions and especially its capability for an appropriate establishment in saline and desert soils has introduced this plant as a suitable means for biological methods to stabilize sand dunes, control erosion and prevent desertification in arid regions. In order to evaluate the ecophysiological characteristics of <em>Haloxylon appilium </em>some characteristics of soils under the long term establishment, survival and development of this plant and ion composition of this plant growing in Yazd province in thirty two growing trees of similar ages and traits within 8 locations of Chah Afzal and Ashkezar were investigated and their height (H), crown diameter (CD) and the above ground biomass index (Yi) were measured. Also, after cutting the trees from their collars, soil profiles were dug underneath the tree locations and soil samples were taken at depths of 0-30, 30-60, 60-90 and 90-120cm from four sides of each profile. The samples were then analyzed for Electrical Conductivity (EC), pH and Cl, Na, Ca, Mg, K concentrations in 1:5 soil to water extracts. The results showed statistically significant differences in soil parameters between the two regions, except for pH and Mg concentrations. The ion concentration of the plants in the two regions showed statistically significant differences for only Cl in shoots and Ca in roots. Based on the plant growth indices the Chah Afzal and Eshkezar regions were respectively evaluated as suitable and unsuitable for <em>Haloxylon appilium </em>growth. In spite of a higher salinity, the higher Ca and K concentration and lower Na/K ratio of Chah Afzal soils may explain the better plant performance in this region against Eshkezar, however, comprehensive researches on application of Ca and K fertilizer are needed to confirm this hypothesis</div> سیاه تاغ, خصوصیات خاک, اصلاح خاک, شوری, قلیائیت, بیابان‌زدایی Haloxylon aphyllum, Soil characteristics, Soil amendment, salinity, Alkalinity, Desertification. 249 262 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-13-1&slc_lang=fa&sid=1 S. A. M. Mirmohammady Maibody سیدعلی محمد میرمحمدی میبدی Yes 1. Dept. of Agronomy and Plant Breeding, College of Agric., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. 1. گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان S. Dybaie شایسته دیبایی No 2. Dept. of Forestry., College of Natur. Resour., Gilan Univ., Gilan, Iran 2. گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان H. Shariatmadari حسین شریعتمداری No 3. Dept. of Soil Sci. College of Agric., Isf. Univ. of Technol., Isfahan, Iran. 3. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان N. Baghestani ناصر باغستانی No 4. Dept. of Agric. and Natural Resour. Res. Center, Yazd, Iran. 4. مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد