fa هم‌بستگی نیتروژن اوره‌ای خون، نیتروژن اوره‌ای شیر و باروری گاوهای شیرده عمومی Ggeneral پژوهشي Research هدف از این بررسی ارزیابی وضعیت تغذیه‌ای گاوداری‌های اصفهان و هم‌چنین بررسی وجود یا عدم وجود رابطه بین نیتروژن اوره شیر و باروری در نخستین تلقیح پس از زایمان بود. بدین منظور نمونه‌های شیر وخون به ترتیب از 290 و170 رأس گاو شیری هلشتاین از 9 گاوداری صنعتی جمع آوری شد. نمونه‌های مواد غذایی نیز برای تعیین رابطه بین نیتروژن اوره شیر و درصد پروتئین و انرژی تخمینی جیره جمع‌آوری شد. محاسبه رابطه بین نیتروژن اوره خون و شیر با استفاده از رگرسیون ساده خطی نشان داد که یک رابطه بسیار نزدیکی بین این دو وجود دارد. هم‌چنین، روابط رگرسیونی نشان می‌دهد که درصد پروتئین جیره و نسبت پروتئین به انرژی تخمینی جیره به ترتیب تنها 7 و10 درصد از تغییرهای نیتروژن اوره شیر را توجیه می‌کند. علت پایین بودن ضریب تبیین، احتمالاً به‌دلیل مدیریت تغذیه‌ای نامطلوب و نوسانات ترکیب‌های جیره در روزهای مختلف بوده است. برای تعیین رابطه نیتروژن اوره شیر و باروری از رگرسیون لجستیک استفاده شد. یک رابطه منفی منحنی شکلی بین نیتروژن اوره شیر و احتمال آبستنی در اولین تلقیح وجود داشت، به‌طوری‌که احتمال آبستنی گاوها با غلظت نیتروژن اوره شیر 5/16 تا 19 میلی‌گرم در دسی‌لیتر بیشتر از گاوها با نیتروژن اوره شیر کمتر از 5/16 و یا بیشتر از 19 میلی گرم در دسی‌لیتر بود. احتمال آبستنی گاوهای با نیتروژن اوره شیر 5/16 تا 19 میلی‌گرم در دسی لیتر 94/1 برابر گاوهای با نیتروژن اوره شیر کمتر از 14 میلی‌گرم در دسی‌لیتر و 63/1 برابر گاوهای با نیتروژن اوره شیر 14 تا 5/16 میلی‌گرم در دسی لیتر بود. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه نیتروژن اوره شیر ابزار مناسبی برای مدیریت تغذیه‌ای گاوهای شیری است، ولی به‌عنوان یک ابزار برای کنترل بازده تولید مثلی مناسب نمی‌باشد. The purpose of this study was to evaluate nutritional status in Isfahan dairy herds and the relationship between milk urea nitrogen (MUN) and fertility in the first postpartum insemination. Blood and milk samples were collected from 170 and 290 Holstein cows from 9 dairy herds, respectively. Feed samples were also collected to quantify the relationship between MUN and protein and energy content of the ration. When simple linear regression was used, a close relationship was found to exist between blood and milk urea nitrogen. Regression equations indicated crude protein percentage and protein to energy ratio in the diet only explained 7 and 10 percent of milk urea nitrogen variations, respectively. The low correlation coefficient is probably due to incorrect nutritional management and variation in diet composition in different feeding days. Logistic regression was used to determine the relationship between MUN and fertility. A negative curvilinear relationship existed between MUN and rate of pregnancy at first insemination. Since cows with MUN concentrations of 16.5 to 19 mg/dl had a better chance for pregnancy than those having either below or above these values, it seems likely that pregnancy chances for those cows having this range of MUN concentration are 1.94 and 1.63 times more than cows with less than 14 mg/dl and between 14 - 16 mg/dl, respectively. The results of this study indicated that although MUN is a useful tool for nutritional management of dairy cows, it is not suitable for monitoring reproductive performance. نیتروژن اوره خون، نیتروژن اوره شیر، باروری، مدیریت تغذیه‌ای، گاو شیری Blood urea nitrogen, Milk urea nitrogen, Fertility, Dairy cow. 171 179 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-330&slc_lang=fa&sid=1 M. Babashahi محسن باباشاهی Yes Gh. Ghorbani غلامرضا قربانی No H. R. Rahmani حمید رضا رحمانی No