fa بررسی نقش جریان ترجیحی و مواد آلی بر روند انتقال کادمیوم، سرب و روی در یک خاک لومی آهکی عمومی Ggeneral پژوهشي Research موضوع آلودگی خاک توسط مواد شیمیایی باعث افزایش نگرانی‌هایی در مورد محیط زیست شده است. آب‌شویی مواد به آب‌های زیرزمینی و حرکت این مواد در خاک، مشکلات زیادی را برای آلودگی ماتریکس خاک، محلول خاک و آب زیرزمینی زیر آن به وجود می‎آورد. ازاین رو، به منظور بررسی تأثیر جریان ترجیحی(Prefrential Flow)، ساختمان خاک و کمپلکس‌های آلی بر تحرک و آب‌شویی فلزات کادمیوم، سرب و روی آزمایشی به صورت فاکتوریل با کرت‌های خردشده در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارهای خاک دست‌نخورده (U)، دست‌خورده (D) و دست‌خورده حاوی 3 درصد ماده آلی (O) به مدت یک ماه با محلول‌های حاوی غلظت‌های 20 میلی‌‌گرم در لیتر عناصر کادمیوم، سرب و روی آب‌شویی شدند و غلظت کادمیوم، سرب و روی در فواصل زمانی مختلف در محلول خروجی اندازه‌گیری شد. نتایج به دست آمده نشان داد که عناصر تفاوت معنی‌داری در سطح آماری یک درصد با یکدیگر در محلول خروجی داشتند و ترتیب تحرک آنها به صورت Zn>Pb>Cd بود. هم چنین بین تیمارهای مختلف خاک نیز در سطح آماری یک درصد تفاوت معنی‌داری وجود داشت و غلظت هر سه عنصر کادمیوم، سرب و روی در تیمارهای U و O بیشتر از تیمار D بود. علاوه‌ بر این بین فواصل زمانی آب‌شویی (حجم منفذها(Pore Volumes)) تفاوت معنی‌داری مشاهده شد(در سطح 1%). به طوری‌ که کادمیوم در تیمارهای U ، O و D به ترتیب 3 ، 3 و5 روز پس از آب‌شویی تفاوت معنی‌داری را در محلول خروجی نشان داد. ولی سرب در هر سه تیمار خاک 11 روز پس از آب‌شویی تفاوت معنی‌داری در محلول خروجی داشت و غلظت روی فقط در تیمار O در زما‌ن‌های مختلف آب‌شویی روند مشخصی داشت و پس از 8 روز آب‌شویی تفاوت معنی‌داری در این تیمار مشاهده شد. Increasing soil contamination by chemicals has become an issue of increasing environmental concern. Leaching of chemicals into and through the vadose zone creats serious problems due to the contamination of the soil matrix, soil solution and groundwater. Therefore, in order to study the effect of the preferential flow, macropores and organic matter on mobility and leaching of the metals such as cadmium lead, and zinc, an experiment was conducted as a factorial-split plot based on the completely randomized design with three replications. Three treatments of the undisturbed soil (U), the disturbed soil (D) and the disturbed soil containing 3 percent organic matter (O) were leached by the solutions with the concentration of 20 mg.L^-1 of Cd, Pb, and Zn for a month. Then the concentrations of Cd, Pb and Zn in the leachate were measured at different time intervals. The ANOVA results indicated that the metals had a significant difference in the leachate at 1% and the order of their mobility was: Zn>Pb>Cd. Also, there was a significant difference between different soil treatments at 1% and the concentration of the three metals in U and O treatments was more than their concentrations in D treatment. Furthermore, a significant difference between the time intervals of leaching (pore volumes) was observed at 1%. So that, Cd in leachate of U, O and D treatments indicated a significant difference after leaching for 3, 3 and 5 days, respectively (1%). But, Pb in the leachate of the three soil treatments after leaching for 11 days had a significant difference. Zn concentration only in O treatment had a clear trend at different time intervals of leaching and a significant difference was observed after leaching for 8 days. جریان ترجیحی، مواد آلی، خاک دست‌نخورده، خاک دست‌خورده، محلول خروجی Preferential flow, Organic matter, Undisturbed soil, Disturbed soil, Leachate 63 75 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-342&slc_lang=fa&sid=1 H. Emami حجت امامی Yes G. Savaghebi غلامرضا ثواقبی فیروزآبادی No M. Shorafa مهدی شرفاء No