fa تجزیه اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و بررسی الگوی واکنش ژنوتیپی در ارقام یولاف عمومی Ggeneral پژوهشي Research در این پژوهش از روش امی (تجزیه توام آثار افزایشی جمع‌پذیر و آثار متقابل ضرب‌پذیر) به منظور تعیین پایداری عملکرد 9 ژنوتیپ یولاف متشکل از 4 رقم کانادایی و 5 لاین اصلاحی از ترکیه به‌همراه جوماکویی به عنوان شاهد در 6 محیط (شرایط مختلف رشد و نمو : سه تاریخ کاشت 20 مهر، 10 آبان و 30 آبان و 3 تراکم کاشت 300، 375 و 450 بذر در متر مربع) استفاده شد. آزمایش در سال زراعی 80-1379 در مزرعه پژوهشی دانشگاه صنعتی اصفهان واقع در لورک نجف‌آباد اجرا گردید. برای هر محیط از طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار استفاده شد. طبق نتایج به دست آمده آثار اصلی ژنوتیپ و محیط و اثر متقابل ژنوتیپ× محیط معنی‌دار بودند و 70% از مجموع مربعات آن توسط دو مؤلفه اصلی اول اثر متقابل (IPCI) تبیین شد. بر مبنای نمودارهای بای‌پلات اجزای ژنوتیپی و محیطی اولین و دومین مؤلفه اصلی اثر متقابل و میانگین‌های عملکرد ژنوتیپ‌ها و محیط‌ها، آماره‌های پایداری مدل AMMI2 یعنیSIP2 و EV2 ، تجزیه الگوی واکنش ژنوتیپی و هم‌چنین نتایج تجزیه خوشه‌ای بر مبنای ارزش‌های ژنوتیپی و محیطی اولین مؤلفه اصلی اثر متقابل، نتیجه‌گیری شد که ارقام بویر، کالیبر و لاین 28 پایدارترین واکنش را داشتند که از این بین رقم بویر کمترین IPC1 را نشان داد. رقم پیسر و لاین‌های 2 و 17 ناپایدار و واجد سازگاری خصوصی با تراکم کاشت 300 بذر در مترمربع بودند. لاین‌های 32 و 28 دارای سازگاری خصوصی با تاریخ کاشت اول بودند. جوماکویی و رقم پیسر نسبت به تاریخ‌های کاشت دوم و سوم و تراکم کاشت دوم سازگاری خصوصی نشان دادند. In this study, the an AMMI analysis (additive the main effects and the multiplicative interaction effects) was used to evaluate the yield stability of nine oats genotypes (4 Canadian cultivars and 5 Turkish breeding lines) and Makoi barley (as ckeck) in the 6 environments (3 dates of planting of Oct.12, Oct.31 and Nov.21 and 3 sowing densities of 300, 375 and 450 seeds/m²). The experiment was conducted at the Research Farm of Isfahan University of Technology in 2001. For each environments, a randomized complete block design with the 3 replications was used. According to the results obtained, the main effects of genotypes, environment and genotype X environment interaction effects were statistically significant (p<0.0 1) and 70% of sum of squares was explained by the first two interaction principal components (IPCI). Biplots of genotypic and environmental components of the first and second interaction principal components and the mean yields of the genotypes and environments, pattern analysis of the two significant and also stability statistics of AMMI model (EV2 & SIPC2) revealed that Boyer and Line No. 28 were the most stable genotypes. Boyer had the lowest IPC1 and Pacer and Lines No.2 and 17 were the least stable genotypes with specific adaptation to sowing density of 300 seed/m². Lines No.32 and 28 indicated the specific adaptions to first planting date (Oct.12) Makoi and Pacer had the specific adaptation to second and third planting date and the second sowing density. اثر متقابل ژنوتیپ و محیط، الگوی واکنش ژنوتیپی، تجزیه‌ امی، یولاف Genotype environment interaction, Pattern genotype analysis, AMMI analysis, Oats 77 89 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-343&slc_lang=fa&sid=1 G. Mohammadinejad قاسم محمدی نژاد Yes A. M. Rezai عبدالمجید رضائی No