fa بیماری لکه قهوه‌ای برنج در گیلان و بررسی واکنش تعدادی از ارقام برنج نسبت به آن عمومی Ggeneral پژوهشي Research بیماری لکه قهوه‌ای (Brown spot) برنج، یکی از بیماری‌های بذرزاد برنج است که در کلیه مراحل رشد گیاه از خزانه تا مزرعه، روی گیاه دیده می‌شود و خساراتی را از نظر کیفی و کمَی روی محصول، به وجود می‌آورد. از این رو بررسی‌هایی در زمینه‌های مختلف بیماری‌زایی جدایه‌های مختلف عامل این بیماری و واکنش برخی ارقام در مقابل آن صورت گرفت. برای این منظور 120 جدایه از نمونه‌های گیاهی آلوده برنج جمع‌آوری شده از 91 مزرعه در سطح استان گیلان در محیط غذایی PDA جداسازی شدند. از مجموع جدایه‌های به دست آمده، 15 % <em>Bipolaris oryzae،</em> 75% <em>Bipolaris victoriae</em> و 10 % <em>Bipolaris sp</em>. بودند. بررسی بیماری‌زایی جدایه‌های سه گونه از قارچ <em>Bipolaris</em>، یعنی <em>B. oryzae ، B. victoriae</em> و <em>B. sp</em> روی برنج رقم خزر، در محیط دسیکاتور انجام گرفت که علائم ایجاد شده توسط این سه گونه متفاوت بوده ، از لکه‌های نکروتیک تا خشک شدن برگ را شامل می‌شوند. برای بررسی واکنش ارقام برنج نسبت به قارچ عامل بیماری، 8 رقم برنج به اسامی«بجار، خزر، سپیدرود، دم‌سفید، حسن‌سرایی، بینام، ندا، نعمت» به ترتیب در دو مرحله برگ و بذر(خوشه) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج به دست آمده نشان داد که در مرحله برگ، تفاوت معنی‌داری از نظر میزان آلودگی بین ارقام مذکور وجود نداشت، در حالی‌که در مرحله بذر (خوشه)، براساس آزمون دانکن (5%)، در سه گروه قرار گرفتند که ارقام «ندا، سپیدرود، خزر، بینام» با کمترین میزان آلودگی نسبت به سایر ارقام مورد آزمایش در گروه اول، ارقام «بجار، دم‌سفید، حسن‌سرایی» در گروه دوم و رقم «نعمت» در گروه سوم، قرار گرفتند، هر چند که براساس جدول تجزیه واریانس، تفاوت معنی‌داری نشان ندادند. The brown spot disease is one of the seed-borne diseases of rice, found in the all stages of its growth from nursery to farm. It causes qualitative and quantitative damage on rice. Therefore, some studies carried out on the different aspects of this disease and the reaction of some cultivars of rice against the pathogenic fungous agent of the diseases. To do so, 120 isolates, isolated from plant samples were collected from the 91 paddy fields in Guilan. To isolate the pathogenic fungous agent of the disease, the collected samples were cultured on PDA and filter paper. According to the results, the present isolation related to <em>Bipolaris</em> with the 3 species : <em>Bipolaris oryzae</em> (Ito & Kurib.) Drechsler ex Dastur <em>Bipolaris victoriae</em> Nelson <em>Bipolaris sp.</em> The total isolataes were consisted of 15% <em>Bipolaris oryzae</em>, 75% <em>Bipolaris -victoriae</em> and 10% <em>Bipolaris sp</em>. The study of pathogenicity of isolation in these three species was applied to Khazar rice in desicator. The symptoms created by these three species were different from necrotic spots to leaf death. The results indicated that not only the symptoms but also the virulence in these three species were different. The virulence in <em>B. oryzae</em> was more than <em>B. sp</em> and this was more than <em>B. victoriae</em>. To study the reaction of some cultivars of rices to the pathogenic fungous agent, 8 cultivars of rice: “ Bejar, Khazar, Sepeedroud, Domsephid, Hassan saraee, Binam, Neda, Nemat” respectively were used in the two stages of the plant growth, to leaf in the seedling stage and heading. The results indicated that in seedling stage there was no significant difference between these cultivars with respect to the amount of infection. And in heading stage, according to “Dunken” test (5%) they divided into the 3 groups: “Neda, Sepeedrud, Khazar and Binam” with the lowest amount of infection were in the first group, “Bejar, Domsephid and Hassan saraee” classified in the second group and “Nemat” was in the third one. But there was no significant difference between them according to the variance analysis table. برنج، لکه‌قهوه‌ای، Bipolaris ، بیماری‌زایی، واکنش ارقام Rice, Brown spot, Bipolaris , pathogenicity, cultivar reaction 171 183 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-351&slc_lang=fa&sid=1 M. R. Safari motlagh محمدرضا صفری مطلق Yes F. Padasht فریدون پاداشت دهکایی No Gh. Hedjaroude قربانعلی حجارود No