fa بررسی تأثیر آفتاب‌دهی خاک بر روند جمعیت گونه‌های <i>Fusarium</i> در شرایط آب و هوایی همدان عمومی Ggeneral پژوهشي Research بیماری‌های پوسیدگی طوقه و ریشه گیاهان ناشی از گونه‌های قارچ فوزاریوم خسارات شدیدی را روی تعدادی از محصولات زراعی در همدان باعث می‌شوند. پتانسیل بیماری‌زایی برخی از گونه‌های این جنس در ایجاد بیماری‌های مخرب می‌تواند عامل محدود کننده‌ای در تولید محصولات کشاورزی به ویژه غلات و سیب زمینی در همدان محسوب شود. این پژوهش با هدف بررسی و تعیین تأثیر احتمالی آفتاب‌دهی خاک بر روند جمعیت گونه‌های<em> Fusarium</em> در شرایط آب هوایی همدان صورت گرفته است. بدین منظور آزمایش‌های مزرعه‌ای در خاک با آلودگی طبیعی به قارچ مذکور و در قالب طرح آزمایشی بلوک‌های کاملاً تصادفی صورت گرفته است. نمونه برداری خاک از تیمارهای مختلف 3- 5 و 8 هفته بعد از پلاستیک‌کشی از اعماق مختلف خاک صورت گرفته و شمارش تعداد زادمایه‌های قارچ در محیط‌های کشت انتخابی انجام شده است. نتایج نشان داده است که جمعیت قارچ در خاک‌های تیمار شده (تیمارهای 5 و 8 هفته‌ای) در مقایسه با شاهد و تیمار3 هفته‌ای به صورت معنی‌داری کاهش یافته است. مطابق یافته‌های به دست آمده کنترل بیماری‌های خاکزاد ناشی از قارچ فوزاریوم در شرایط آب و هوایی خنک همدان نیز با استفاده از روش گرما دهی مرطوب خاک امکان‌پذیر می‌باشد. Some of the field crops are severely affected by the <em>Fusarium</em> foot and root-rot in the west of Iran, Hamadan. Pathogenic <em>Fusarium</em> species are potentially severe destructive diseases and could be a major limiting factor for the cereals and potato production in this province. The purpose of this study was to determine the possible effect of soil solarization on the population dynamics of <em>Fusarium</em> spp. The propagules under Hamadan climatic conditions. Pre-tarping irrigation to achieve the field capacity was carried out prior to the various treatments including the black and transparent polyethylene plastic sheets. The experiment was performed in a completely randomized block design with three replicates, in a naturally infested soil. After three, five and eight weeks, soil samples were collected from different soil depths in appropriate plots. The propagule numbers of Fusaria were counted through dilution plate method using selective Nash & Synder and PDA media. The results indicated that the propagules of <em>Fusarium</em> in treated soils (five and eight weeks treatments) were significantly decreased as compared with the three week treated and untreated control plots. Better results obtained with the transparent sheets after eight weeks, followed by treatments with five weeks of mulching. Accordingly, the hydrothermal control of the <em>Fusarium</em> foot and the root-rot disease seem to be effective under the cool and temperate area of Hamadan. آفتاب‌دهی خاک، Fusarium ، همدان Soil solarization, Fusarium , Hamadan 219 228 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-355&slc_lang=fa&sid=1 M. J. Soleimani محمد جواد سلیمانی Yes