fa بررسی تعادل پتاسیم - کلسیم در برخی از خاک های آهکی خراسان عمومی Ggeneral پژوهشي Research در خاک‌های آهکی مناطق خشک و نیمه خشک حضور مقدار زیاد کاتیون کلسیم در سیستم تعادلی خاک (محلول و تبادلی)، همواره واکنش‌های شیمیایی فاز محلول و تبادلی خاک را تحت تأثیر قرار می‌دهد. پدیده تبادل از جمله این واکنش‌های شیمیایی است، که تأثیر کاتیون دو ظرفیتی کلسیم در آن بسیار مهم می‌باشد. یکی از تعادل‌هایی که در سیستم شیمیایی خاک‌های آهکی از اهمیت بیشتری برخوردار است، تعادل پتاسیم-کلسیم است، که می‌تواند پاسخ‌گوی بسیاری از مسائل در شیمی و حاصل‌خیری خاک و قابلیت استفاده این عناصر، به ویژه پتاسیم باشد. با توجه به اهمیت موضوع، در خاک‌های آهکی کشور در این زمینه پژوهش زیادی انجام نشده است. این بررسی در شماری از خاک‌های آهکی شمال خراسان انجام شد. در مرحله نخست، رابطه رگرسیونی بین KAR (نسبت جذب پتاسیم) و EKR (نسبت پتاسیم تبادلی) در 26 نمونه خاک تعیین گردید (R²=0.77 Y=0.02+2.48X). بدین ترتیب K_G (ضریب گزینش‌پذیری گاپون) خاک‌ها حدود 48/2 برآورد شد. در مرحله دوم، در 14 نمونه خاک اشباع با کلسیم، با افزودن غلظت‌های مختلف پتاسیم و برقراری تعادل، رابطه بین EKR و KAR با تقریب زیاد برای هر خاک تعیین شد. دامنه مقدار K_G در این خاک‌ها بین 21/1 تا 34/3 با ضریب تبیین (R²) بالای 91/0 به دست آمد. در محدوده خاک‌های مورد بررسی، K_G در دامنه پتاسیم مورد آزمایش ثابت، و تقریباً مشابه با K_G حاصل از رابطه بین EKR و KAR در مرحله اول است. معادله پیشنهاد شده در حقیقت گویای ارتباط میان پتاسیم محلول و پتاسیم تبادلی است، که بر اساس آن می‌توان در خاک‌های آهکی تأثیر تغییرات پتاسیم محلول را بر پتاسیم تبادلی، در حضور کلسیم و منیزیم بررسی نمود. The presence of large amounts of calcium in the equilibrium system of calcareous soils of arid and semi-arid regions affects the chemical reactions of soluble and exchangeable phases. Exchange phenomenon is one of these chemical reactions in which calcium plays an important role. K-Ca equilibria are important equilibria in calcareous soils and may be an answer to many problems in soil chemistry and fertility, specifically on the availability of potassium. Little work of this nature has been done in Iran. In this work, a variety of calcareous soil samples from northern Khorasan were examined. First, regression equation between potassium adsorption ratio (KAR) and exchangeable potassium ratio (EKR) in 26 soil samples was found to be EKR=0.02+2.48KAR, R²=0.77. Gapon exchange selectivity coefficient (K_G) was estimated as 2.48 for the soils. Furthermore, in 14 calcium saturated soil samples, different concentrations of K were added until equilibrium was reached and EKR and KAR relations were determined for each soil with a regression coefficient higher than 0.91. K_G ranged between 1.21 to 3.34. For the potassium range used in the soils studied, K_G was constant and almost matched the KG obtained from EKR and KAR relation of the first step. Based on this equation, the effect of soluble K on exchange K in the presence of Ca and Mg as dominant cations in calcareous soils may be evaluated. تعادل پتاسیم - کلسیم درخاک های آهکی ،KG, EKR,KAR K- Ca equilibria in calcareous soil, KAR, EKP, KG 25 35 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-40&slc_lang=fa&sid=1 R. Khorasani رضا خراسانی Yes G.H. Haghnia غلامحسین حق نیا No