fa شکل‌های مختلف فسفر در برخی خاک‌های آهکی استان فارس و رابطه آنها با ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی خاک عمومی Ggeneral پژوهشي Research شناخت شکل‌های مختلف فسفر خاک در ارزیابی وضعیت فسفر خاک و نیز پیدایش و حاصل‌خیزی خاک مهم است. بدین منظور، مقدار و توزیع فسفر در شکل‌های مختلف معدنی و آلی در 39 نمونه خاک استان فارس بررسی شد. خاک‌ها به طور دنباله‌ای برای تعیین شکل‌های معدنی فسفر عصاره‌گیری شدند. میزان فسفر کل خاک‌ها بین 254 و 1176 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک متغیر، و در خاک‌های با بافت سبک (با میانگین 482 میلی‌گرم در کیلوگرم) کمتر از خاک‌های با بافت سنگین (با میانگین 690 میلی‌گرم در کیلوگرم) بود. فسفر معدنی 73 درصد و فسفر آلی 27 درصد از فسفر کل را شامل می‌شد. فسفات‌های کلسیم با میانگین 424 میلی‌گرم در کیلوگرم (71 درصد فسفر معدنی)، شکل غالب فسفر خاک بود. تجزیه رگرسیونی ساده نشان داد روابط مثبت و معنی‌داری میان فسفر آلی، فسفات‌های کلسیم و فسفات‌های آهن-آلومینیم با درصد رس و گنجایش تبادل کاتیونی خاک برقرار است. تجزیه رگرسیونی چند متغیره نشان داد هنگامی که بعضی از ویژگی‌های خاک همچون درصد رس، گنجایش تبادل کاتیونی خاک و کربنات کلسیم معادل با هم وارد مدل شدند، ضریب هم‌بستگی مدل به طور معنی‌داری افزایش یافت. گرچه مدل رگرسیونی معنی‌دار (P<0.05) بود، سهم نسبی هر یک از ویژگی‌های خاک در تغییرات فسفات‌های آهن-آلومینیم چندان چشم‌گیر نبود. Knowledge of forms of phosphorus (P) is important in the evaluation of soil P status and also in understanding soil genesis and fertility. Amounts and distribution of P in different organic and inorganic fractions were examined in 39 soil samples of Fars province. Soils were sequentially extracted to determine organic P and inorganic P fractions. Total P with an average of 597 mg/kg soil was lower in the light soils (482 mg/kg) as compared with the heavy soils (690 mg/kg). Organic P constituted considerable portions of TP (27%). Calcium phosphates with an average of 424 mg/kg soil and being comprised of 71% inorganic P was the dominant form of soil phosphorus. Simple regression analysis indicated that there were significant positive relationships between organic P, Ca phosphates and Al-Fe phosphate values with CEC and clay content. Stepwise multiple regression analysis showed that a combination of soil properties such as clay content and equivalent calcium carbonate (CCE) increased correlation coefficients (R). Alghough multiple regression model was significant (at P<0.05), the relative contribution of each soil property in Al-Fe-P fraction was not considerable. شکل‌های معدنی فسفر، خاک‌های آهکی، فسفات‌های کلسیم Inorganic phosphorus forms, Calcareous soils, Ca phosphates. 119 128 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-448&slc_lang=fa&sid=1 Sh. Mahmood-Soltani شهرام محمود سلطانی Yes A. Samadi عباس صمدی No