fa ارزیابی روش‌های کاربرد آمینوکلات‌های آهن و سولفات آهن بر گونه‌های شیمیایی آهن در محلول خاک و جذب آهن در آفتابگردان عمومی Ggeneral پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span b="" lang="AR-SA" lotus="" style="font-family:">این آزمایش با هدف بررسی اثربخشی روش های کاربرد آمینوکلات&not;های آهن بر تعیین گونه های شیمیایی آهن محلول خاک و نیز غلظت و جذب آهن دانه آفتابگردان رقم اسکار در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهید چمران اهواز انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل دو روش کاربرد (پرایمینگ بذر و کودآبیاری) و سه نوع منبع آهن شامل آمینوکلات-های گلایسین &ndash; آهن [Fe (Gly)2]، متیونین &ndash; آهن [Fe (Met)2]، کود سولفات آهن و نیز شاهد (بدون کود) بود. به منظور تعیین گونه های شیمیایی مختلف آهن از نرم‌افزار Visual MINTEQ استفاده شد. نتایج نشان داد که کاربرد آمینوکلات های آهن به ویژه متیونین - آهن به طور معنی داری pH خاک را کاهش داده و موجب افزایش معنی دار غلظت آهن قابل دسترس (35/7 درصد) و نیز غلظت (13/5 درصد) و جذب آهن دانه (79/1 درصد) در گیاه نسبت به شاهد شد. کاربرد منابع آهن، به طور معنی داری غلظت گونه های شیمیایی غالب آهن (گونه Fe2+&not; و FeSO4 (aq)) را در محلول خاک افزایش داد؛ به‌طوری که بیشترین غلظت گونه Fe2+، با کاربرد تیمار پرایمینگ آمینوکلات متیونین - آهن نسبت به شاهد (3/1 برابر) به دست آمد. وجود همبستگی مثبت و معنی دار بین غلظت گونه های Fe2+ و FeSO4 (aq) ، با غلظت آهن قابل دسترس (به ترتیب **88/0 r=و **89/0r=) و جذب آهن دانه (به ترتیب **84/0 r=و **87/0&not;r=)&not; آفتابگردان به دنبال کاربردهای مختلف منابع آهن، حاکی از نقش کلیدی این گونه ها در افزایش فراهمی زیستی آهن و بهبود جذب آن توسط گیاه در شرایط خاک آهکی بود.</span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">This study aimed to evaluate the effectiveness of iron (Fe) aminochelate application methods on Fe chemical speciation in the soil solution, as well as Fe concentration and uptake in sunflower seeds (Helianthus annuus L. cv. Oscar). The experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications at the research field of Shahid Chamran University of Ahvaz. Treatments included two application methods (seed priming and fertigation) and three Fe sources: Fe&ndash;glycine aminochelate [Fe(Gly)₂], Fe&ndash;methionine aminochelate [Fe(Met)₂], and ferrous sulfate (FeSO₄&middot;7H₂O), along with an unfertilized control. Fe speciation was determined using Visual MINTEQ software. Results indicated that Fe aminochelates, [Fe(Met)₂], significantly decreased soil pH and increased DTPA-extractable Fe (by 35.7%), seed Fe concentration (by 13.5%), and seed Fe uptake (by 79.1%) compared with the control (p < 0.01). Application of Fe fertilizers also significantly enhanced the concentrations of dominant Fe species (Fe&sup2;⁺ and FeSO₄(aq)) in the soil solution, with the highest Fe&sup2;⁺ level (3.1-fold higher than the control) observed under [Fe(Met)₂] seed priming. Strong and significant positive correlations between Fe&sup2;⁺ and FeSO₄(aq) concentrations and both DTPA-extractable Fe (r = 0.88** and r = 0.89**, respectively) and seed Fe uptake (r = 0.84** and r = 0.87**, respectively) highlight the pivotal role of these species in improving Fe bioavailability and uptake by plants in calcareous soils.</div> آمینوکلات, آفتابگردان, جذب آهن, گونه بندی Aminochelates, Fe uptake, Speciation, Sunflower 32 48 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-7189-1&slc_lang=fa&sid=1 Mina Alipour babadi مینا عالی پور بابادی m-alipour_babadi@stu.scu.ac.ir Yes Department of Soil Science and Engineering, Faculty of Agriculture, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Mojtaba Norouzi Masir مجتبی نوروزی مصیر m.norouzi@scu.ac.ir No Department of Soil Science and Engineering, Faculty of Agriculture, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Abdolamir Moezzi عبدالامیر معزی moezzi151@scu.ac.ir No Department of Soil Science and Engineering, Faculty of Agriculture, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Afrasyab Rahnama Ghahfarokhi افراسیاب راهنما قهفرخی a.rahnama@scu.ac.ir No Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Mehdi Taghavi Zahedkolaei مهدی تقوی زاهد کلائی m.taghavi@scu.ac.ir No Department of Chemistry, Faculty of Science, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.