fa ترکیب مواد مغذی و انرژی قابل سوخت و ساز تعدادی از ارقام سورگوم دانه ای و مقایسه آن با دو رقم ذرت عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p style="DIRECTION: rtl" align="justify">سورگوم دانه‌ای یکی از غلات مهمی است که در نقاط گرم و خشک به طور وسیع کشت می‌شود. توسعه کشت و کاربرد آن در تغذیه دام و طیور در ایران می‌تواند از حجم واردات ذرت کم کند. به منظور تعیین ارزش غذایی سورگوم، 36 رقم سورگوم دانه‌ای و یک رقم ذرت تحت شرایط یکسان کشت شدند. نتایج حاصل از تجزیه‌های شیمیایی نشان داد که میانگین مقدار خاکستر، پروتئین خام، دیوار سلولی بدون همی‌سلولز و فسفر در ارقام سورگوم به ترتیب <span dir="ltr">8/35± 3/93 ، 11/6± 1/18 ،1/72± 0/054</span> و<span dir="ltr"> 0/34± 0/03</span>درصدمی‌باشد که بالاتر از ذرت قرار داشت، ولی مقدار چربی خام در سورگوم کمتر از ذرت ایرانی و ذرت وارداتی بود. مقدار پروتئین،‌ چربی و الیاف خام در ذرت ایرانی (7/10، 9/5 و 3/3 درصد) بیشتر از ذرت وارداتی (8/7، 2/4 و 2/2 درصد) به دست آمد. حداقل مقدار تانن در ارقام سورگوم 021/0% و حداکثر 998/0% بود. انرژی قابل سوخت و ساز ظاهری و حقیقی، که به روش سیبالد تعیین گردید، با افزایش تانن کاسته شده و در بین سه رقم سورگوم اختلاف معنی‌داری (05/0 > p) ملاحظه شد. هر دو نمونه ذرت انرژی قابل سوخت و ساز حقیقی بیشتری نسبت به سورگوم داشتند (05/0 > p). بیشترین انرژی قابل سوخت و ساز ظاهری را سورگوم کم تانن داشت (3543 کیلوکالری در کیلوگرم) و بین سورگوم دارای تانن متوسط (3458 کیلوکالری در کیلوگرم) و دو رقم ذرت (3406 کیلوکالری در کیلوگرم) تفاوت معنی‌داری ملاحظه نشد (05/0 > p). </p> Sorghum grain is an important cereal to be cultivated in tropical and sub-tropical areas. The extension of its cultivation and application in animal and poultry diets may reduce the need for imported corn. In order to determine the nutritive value of sorghum, 36 sorghum grain (SG) varieties and one type of corn were grown at the same location. The grains were analyzed for their nutrient composition. Results from of proximate analyses showed that the ash, crude protein (CP), phosphorous (P) and acid detergent fiber (ADF) contents of SG were 1.72±0.54, 11.6±1.18, 0.34±0.03 and 8.35±3.93, respectively. The ether extract (EE) of SG was lower than Iranian and imported corns. Iranian corn had higher amounts of CP (10.7%), EE (5.9%) and CF (3.3%) than the imported one (7.8, 4.2 and 2.25). Tannin contents of low and high SG varieties were 0.021% and 0.998%, respectively. The apparent and true metabolizable energies (AME and TME) of SG were decreased due to increasing the tannin contents. The values of TME_n (3853, 3771 and 3213 Kcal/kg) showed significant differences (p < 0.05) among low, medium and high tannin sorghum (LTS, MTS and HTS) varieties. However, in comparison with the SG, the corn had higher amounts of TME (3853, 3771 and 3213 VS. 3947 Kcal/kg). LTS had the highest AME (3453 Kcal/kg) among all the grains, while there were no significant differences (P > 0.05) between MTS (3458 Kcal/kg) and the two corn grains (3406 Kcal/kg). سورگوم دانه ای ، مواد مغذی ، تانن ،‌انرژی قابل سوخت و ساز ، طیور Sorghum grain, Nutrient composition, Tannin, Metabolizable energy, Poultry 67 76 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-50&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Reza Ebadi محمدرضا عبادی Yes Javad Pour Reza جواد پوررضا No Mohammad Khorvash محمد خوروش No Kambiz Nazer Adl کامبیز ناظرعدل No Abbas Almodares عباس المدرس No