fa بررسی وضعیت پتاسیم و اثر خواص فیزیکی و شیمیایی خاک بر آن در شالیزارهای استان‌ گیلان عمومی Ggeneral پژوهشي Research وضعیت پتاسیم و اثر خواص فیزیکی و شیمیایی خاک بر آن در شالیزارهای استان گیلان با استفاده از یک صد و نه نمونه خاک سطحی از چهار ناحیه در استان گیلان مورد بررسی قرار گرفت. پتاسیم قابل استخراج‌ به وسیله استات آمونیوم یک مولار خنثی (K-NH₄OAc)، پتاسیم قابل استخراج به وسیله اسیدنیتریک یک مولار جوشان (K-HNO₃) و پتاسیم محلول در آب اندازه‌گیری شدند. نتایج بررسی نشان داد که توزیع فراوانی جمعیت رس و ظرفیت تبادل کاتیونی نرمال بود و توزیع فراوانی جمعیت متغیرهای سیلت، کربن‌آلی و pH غیر نرمال (با چولگی و یا کشیدگی معنی‌دار) و برای شن، K-NH₄OAc و K-HNO₃لگاریتم نرمال بود. پتاسیم محلول تحت تأثیر اثر توام شن، pH، کربن آلی و K-NH₄OAc قرار داشت ( ** 73/0 =² R_a). پتاسیم قابل استخراج به وسیله استات آمونیوم تحت تأثیر پتاسیم محلول، پتاسیم غیرقابل تبادل و ظرفیت تبادل کاتیونی قرار گرفت ( ** 72/0= ² R_a ). پتاسیم قابل‌استخراج به وسیله اسید نیتریک‌جوشان تحت‌ تأثیر پتاسیم‌ تبادلی و جزء سیلت خاک قرار داشت ( ** 55/0= ² R_a ). توزیع جغرافیایی داده‌های K-NH₄OAc  نشان دادکه مقدار آن در گیلان ‌مرکزی، به‌ ویژه در حوزه آبخیز سپیدرود، بیشتر از بقیه نواحی است. در ناحیه فومنات مقدار رس، ظرفیت تبادل کاتیونی، K-NH₄OAc و K-HNO₃کمتر از بقیه نواحی است. بر اساس بررسی وضعیت انجام شده 8/68 درصد شالیزارهای استان از نظر پتاسیم قابل جذب در وضعیت متوسط تا خیلی کم قرار دارند. The soil potassium status and effect of soil physical and chemical properties on it were investigated using 109 surface soils (0-30cm) from four regions in Guilan province. Neutral molar ammonium acetate extractable K (K-NH₄OAc), boiling molar nitric acid extractable K (K-HNO₃) and water soluble K were determined. Results showed that CEC and clay were normally frequency distributed while distribution frequency of other variables such as silt organic carbon and pH were not normal and have significant skew and kurtosis. In addition sand, K-NH₄OAc and K-HNO₃ has logarithmic normal distribution. Water-soluble potassium was affected by sand, pH, O.C and K-NH₄OAc (R²_a=0.73**). Ammonium extractable potassium was affected by soluble potassium, non-exchangeable potassium and CEC (R²_a=0.72**). Boiling nitric acid was affected by exchangeable potassium and silt (R²_a=0.55**). Geographic distribution of K-NH₄OAc data shows amount of it in central parts of Guilan, particularly Sepidrood river watershed is more than other regions. Fomanat region soils have the less clay, CEC, K-NH₄OAc and K-HNO₃. According this study about 68.8 percent of Guilan soils was classified in the range of medium to very low potassium status. پتاسیم محلول، پتاسیم قابل‌استخراج به‌ وسیله استات‌آمونیوم، پتاسیم قابل استخراج به وسیله اسید نیتریک جوشان، پارامترهای توزیع فراوانی کمیت های مربوط به پتاسیم، توزیع جغرافیایی کمیت های مربوط به پتاسیم، استان گیلان Soluble potassium, Amonium extractable potassium, Boiling nitric acid extractable potassium, Frequency distribution parameters of potassium variables, Geographic distribution of potassium variables, Guilan province. 71 89 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-504&slc_lang=fa&sid=1 N. Davatgar ناصر دوات‌گر Yes M. Kavoosi مسعود کاووسی No M. H. Alinia محمدحسن علی‌نیا No M. Paykan مریم پیکان No