fa مطالعه پارامترهای ژنتیکی عملکرد دانه و اجزای آن در پنج تلاقی گندم عمومی Ggeneral پژوهشي Research در این بررسی نحوه کنترل ژنتیکی عملکرد دانه و صفات مرتبط به آن در پنج تلاقی گندم پائیزه (<em>Triticum aestivum</em> L) به روش تجزیه میانگین نسل‌ها برآورد گردید. ارقام روشن، مهدوی، اینیا، آتیلا و گاسکوین و جمعیت‌های F₁، F₂، BC₁ و BC₂ حاصل ازتلاقی آنها بر پایه طرح کرت‌های خردشده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی در دو تکرار ارزیابی شدند. نتایج تجزیه واریانس میانگین نسل‌ها نشان داد که تفاوت‌های معنی‌دار بین نسل‌ها برای صفات مورد مطالعه از جمله عملکرد دانه در بوته، تعداد سنبله در بوته، تعداد سنبلچه در سنبله و وزن دانه در سنبله وجود دارد. برای بیشتر صفات و تلاقی‌ها مقدار F/DH^1/2کوچک‌تر از یک بود که بیانگر متفاوت‌بودن علامت و بزرگی اثر ژن‌های کنترل‌کننده این صفات می‌باشد. برای عملکرد دانه وراثت‌پذیری عمومی با دامنه 5/28 تا 6/58 درصد و وراثت‌پذیری خصوصی با دامنه 24 تا 5/48 درصد برای پنج تلاقی برآورد گردید که کوچک‌ترین برآورد را در مقایسه با سایر صفات دارا بود. برآورد اجزای ژنتیکی میانگین نسل‌ها با برازش مدل‌های مختلف و انتخاب بهترین مدل نشان داد که بسته به نوع صفت و ژنوتیپ نقش اجزای ژنتیکی افزایشی، غالبیت و اپیستازی در کنترل صفات مورد مطالعه متفاوت است. The Genetic basis of grain yield and related characteristics were studied by a generation mean analysis in five crosses of winter wheat (<em>Triticum aestivum</em> L.). “Roshan”, “Mahdavi”, “Inia”, “Atila” and “Goscoyin” cultivars along with their F₁, F₂, BC₁ and BC₂ populations were evaluated by a split-plot design with crosses as the whole plot in a randomized complete block design with two replications and generations were applied as the subplots. Analysis of variance revealed significant differences among generations for studied characteristics including the grain yield per plant, the number of spikelet per plant, the number of spikelet per spike and grain weight per spike. For the majority of traits and crosses, F/DH^1/2 was less than one, indicating that the sign and magnitude of gene actions were different. Estimates of broadsense and narrow sense heritabilities were low for the grain yield per plant compared with other traits, rating from 28.5% to 58.6% and 24% to 48,5% for the five crosses, respectively. Genetic components of generation means were calculated by fitting different models and choosing the best model indicated that the impact of additive, dominance and epistasis genetic components in controlling the traits depend on the cross and the trait under study. گندم نان، تجزیه میانگین نسل‌ها، وراثت‌پذیری، عملکرد دانه، اجزای تنوع و عملکرد Triticum aestivum, Generation mean analysis, Heritability, Grain yield, Components of variation. 123 136 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-507&slc_lang=fa&sid=1 B. M. Ashour بهروز مرادی عاشور Yes A. Arzani احمد ارزانی No A. Rezaei عبدالمجید رضایی No S. A. M. Mirmohammady Maibody سید علی‌محمد میرمحمدی میبدی No