fa تأثیر رژیم‌های آبیاری و تراکم کاشت بر عملکرد، کارآیی مصرف آب و کیفیت دانه سه رقم سویا درکشت تابستانه در شرایط آب و هوائی کرمان عمومی Ggeneral پژوهشي Research این بررسی به منظور تعیین اثر رژیم‌های مختلف آبیاری و تراکم کاشت بر میزان عملکرد و کیفیت دانه در سه رقم سویا، طرح اسپلیت فاکتوریل براساس بلوک‌های کامل تصادفی، در سه تکرار و به مدت دو سال اجرا گردید. براساس نتایج به دست آمده از این پژوهش، میزان عملکرد دانه و هم‌چنین میزان روغن و پروتئین موجود در دانه، در هر دو سال آزمایش تحت تأثیر سطوح مختلف آبیاری، تراکم کاشت و رقم قرار گرفت. مقادیر حداکثر و حداقل عملکرد دانه در بوته و در واحد سطح به ترتیب در تیمارهای آبیاری I₂ و I₄ به دست آمد. علاوه بر آن، مقادیر حداکثر و حداقل عملکرد دانه در بوته به ترتیب در تراکم‌های کاشت D₁ و D₄ و در واحد سطح به ترتیب در تراکم‌های کاشت D₃ و D₁ حاصل شد. در بین ارقام نیز، حداکثر عملکرد دانه، هم در بوته و هم واحد سطح، به رقم V₂ و حداقل آن به رقم V₃ تعلق داشت. درصد روغن دانه در تیمارهای I₁، D₁ و V₂ حداکثر و در تیمارهای I₄، D₄ و V₃ حداقل بود، در صورتی که درصد پروتئین دانه در تیمارهای I₄، D₄ و V₁ بیشترین و در تیمارهای I₁، D₁ و V₃ کمترین میزان بود. بالاترین کارآیی مصرف آب در تیمار آبیاری I₃ و کمترین آن در تیمار آبیاری I₁ حاصل شد. بالاترین کارآیی مصرف آب براساس عملکرد بیولوژیک در رقم V₂ و براساس عملکرد دانه در رقم V₁ به دست آمد، در صورتی که کمترین کارآیی مصرف آب براساس بیولوژیک و دانه به ترتیب به ارقام V₁ و V₃ تعلق داشت. جهت افزایش تولید عملکرد در واحد سطح، اعمال تیمارهای I₂V₂D₃ توصیه می‌شود. This study was conducted to evaluate the effects of four levels of irrigation (irrigation of plants after I₁ = 40, I₂ =60, I₃ = 80 , and I₄ = 100mm of evaporation from class A pan) and four plant densities(D₁ = 30, D₂ = 40, D₃ = 50 and D₄ = 60 plants/m²) on the seed yield and seed quality in three soybean cultivars(V₁=Hobit, V₂=Williams and V₃=Hill) in a split factorial design, based on the completely randomized blocks, with three replication for two years(2001 and 2002). The Irrigation treatments were assigned to the main plots, and the plant densities and cultivars to the sub plots. Results indicated that soybean seed yield was influenced by the different irrigation and plant density levels in the both years. Irrigation levels I₂ produced the highest and I₄ the lowest seed yield. It was also revealed that the plant density D₃ produced the highest and D₁ the lowest seed yields. Among the cultivars under investigation, V₂ produced the highest and V₃ the lowest seed yield . Seed oil and its protein contents both were affected significantly by the irrigation levels, plant densities and cultivars in both years. The plants receiving I₁ treatment had the highest and those having I₄, the lowest percentages of seed oil. Changes in the plant densities also affected seed oil and protein content. The plant density of D₁ caused the seeds to have the highest oil and lowest protein percentages. However, D₄ decreased oil and increased protein percentages. The highest water use efficiency was obtained from I₃ and that of the lowest value from I₁. The results also indicated that D₄ had the highest and D₁ the lowest water use efficiencies. Therefore, it could be concluded that the water use efficiency can be increased by increasing the plant density per unit area. The highest efficiency for biological and grain yield belonged to V₂ and V₁ respectively where as the lowest efficiency for those two mentioned characters belonged to V₁ and V₃, respectively. However, the treatment I₂V₂D₂ is recommended for higer the seed yield production per unit area. ارقام سویا، پروتئین دانه، تراکم کاشت، رژیم‌های آبیاری، روغن دانه، عملکرد، کارایی مصرف آب Soybean cultivars, Seed protein, Plant density, Irrigation regimes, Seed oil, Yield, Water use efficiency. 137 151 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-508&slc_lang=fa&sid=1 GH. Khajouei Nejad غلامرضا خواجوئی نژاد Yes H. Kazemi حمدالله کاظمی No H. Alyari هوشنگ آلیاری No A. Javanshir عزیز جوانشیر No M. J. Arvin محمد جواد آروین No