fa تئوری رژیم و کاربرد آن برای جریان‌های یک‌نواخت و غیر یک‌نواخت عمومی Ggeneral پژوهشي Research طراحی مناسب کانال‌ها و بهینه سازی مقاطع رودخانه‌ها به طور قابل توجهی کاهش هزینه اقتصادی و امکان توجیه اجرای پروژه‌ها را فراهم خواهد ساخت. در این راستا تئوری رژیم، امکان بررسی تجربی و نیمه تجربی طراحی کانال‌های پایدار را که در آنها فرسایش و انتقال رسوب در حال تعادل است، فراهم می‌سازد. هدف این تحقیق بررسی و مقایسه تأثیر نوع جریان (یک‌نواخت و غیر یک‌نواخت) در پیش‌بینی مشخصات یک کانال پایدار می‌باشد. در بررسی اثر جریان یک‌نواخت از روابطی که بر اساس معادله‌های تجربی و نیمه تجربی (فرضیه حدی) توسعه یافته‌اند، استفاده به عمل آمده است. برای بررسی تأثیر جریان یک‌نواخت معادلات تجربی و نیمه تجربی (فرضیه حدی) لیسی، شیتال، کنداب و گارد و چانگ انتخاب شدند. مقایسه و برآورد قدرت پیش‌بینی هر یک از معادلات فوق با استفاده از روش‌های ترسیمی (گرافیکی) و آماری و 24 کانال طبیعی واقع در آمریکا که در شرایط رژیم قرار داشتند صورت پذیرفت. به منظور بررسی ساختار جریان غیر یک‌نواخت روی مشخصات کانال پایدار از 21 نیم‌رخ سرعت اندازه‌گیری شده در رودخانه گاماسیاب استفاده گردید. با کاربرد تئوری لایه مرزی، سرعت برشی برای هر یک از این نیم‌رخ‌های سرعت محاسبه شد. برای جریان غیر یک‌نواخت، پارامتر شیلدز که در آن تنش برشی به کمک روش لایه مرزی محاسبه می‌گردد، به عنوان مؤثرترین پارامتر پیش‌بینی مشخصات کانال رژیم شناخته شد. در نظر گرفتن هم‌زمان اثر جریان غیر یک‌نواخت و تئوری لایه مرزی نه تنها خطر هم‌بستگی ساختگی را از بین می‌برد، بلکه دقت پیش‌بینی مشخصات مقطع کانال پایدار را نیز افزایش می‌دهد. Suitable stable channel design and optimization of river geometry can reduce cost of projects. The regime theory provides the possibility of empirical and semi-empirical investigations of stable channel design in which erosion and sediment transport are in equilibrium. The objective of this research is an investigation and a comparison of the influence of uniform and non-uniform flows on the prediction of stable channel characteristics. The following empirical and semi-empirical (extremal hypothesis) equations were selected to study the effect of uniform flow: Lacey, Chital, Kondap and Garde, and Chang. Using 24 regime channels in USA, the statistical and graphical approaches were applied to compare and to evaluate the power of prediction of the selected equations. In order to investigate the effect of non-uniform flow structure on the stable channel characteristics, 21 measured velocity profiles in Gamasiab River were applied. Using the boundary-layer theory, shear velocity was computed for each profile. Accordingly, the estimated Shields parameter using the boundary-layer approach is the most effective parameter on the regime channel prediction. Simultaneous application of the non-uniform flow effect and the boundary-layer theory not only remove the risk of spurious correlation but also improve the estimation of stable channel characteristics. تئوری رژیم، مقطع کانال پایدار، لایه مرزی، جریان غیر یک‌نواخت Regime theory, Stable channel geometry, Boundary layer, Non-uniform flow. 1 13 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-519&slc_lang=fa&sid=1 H. Afzalimehr حسین افضلی مهر Yes M. Heidarpour منوچهر حیدرپور No S. H. Farshi سید حسین فرشی No