fa مدل طبقه‌بندی شایستگی مرتع برای چرای گوسفند در مناطق البرز مرکزی،اردستان و زاگرس ایران عمومی Ggeneral پژوهشي Research شایستگی مرتع و از طرفی قابلیت چرایی مرتع از موارد مهم در امر آنالیز و ارزیابی مراتع بوده و شناخت عوامل مؤثر بر آن، خود از اهمیت زیادی برخوردار است. از آنجایی که تقریباً همه اجزای اکوسیستم مرتعی روی تعیین شایستگی مرتع تأثیر می‌گذارند، بنابراین از بین عوامل فیزیکی و پوشش گیاهی سه عامل تولید علوفه، منابع آب و حساسیت به فرسایش انتخاب شد. هدف از پژوهش حاضر بررسی تناسب مراتع لار، دشت بکان، سیاهرود و اردستان و ارائه مدلی برای چرای گوسفند می‌باشد. این تحقیق در 4 منطقه به ترتیب 2 منطقه سیاهرود و لار در رشته‌کوه‌های البرز، اردستان در منطقه مرکزی و دشت بکان در منطقه زاگرس انجام گرفت. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که در مناطق مورد مطالعه از بین عوامل فیزیکی شیب، دوری از منابع آب و فرسایش بیشتر از عوامل گیاهی در تعیین قابلیت چرایی نقش داشتند. به طور کلی در منطقه سیاهرود، فراوانی گیاهان سمی، شیب تند، موقتی بودن منابع آب سازندهای حساس به فرسایش عوامل محدودکننده بودند. شیب زیاد، حساسیت سنگ و خاک به فرسایش و نحوه بهره‌برداری از اراضی در منطقه لار قابلیت آن را کاهش می‌داد. در منطقه اردستان تولید کم، وجود گیاهان مهاجم، دوری از منابع آب، نحوه بهره‌برداری از اراضی و فرسایش‌های فعلی باعث کاهش شایستگی آن می‌شوند. در منطقه دشت بکان شیب، نحوه پراکنش منابع آب و عدم وجود منابع دائمی آب، ایجاد محدودیت می‌کنند. به طور کلی هر نوع بهره برداری از زمین نیازمندی‌های مشخص و هر واحد اراضی کیفیت معینی دارد و در خصوص بهره‌برداری از مراتع برای چرای گوسفند، رعایت ظرفیت چرا، توجه به آمادگی مرتع و به کاربردن برنامه‌های اصلاحی در مراتع مورد مطالعه می‌تواند در افزایش قابلیت مراتع برای چرای گوسفند کمک کند. Range suitability and its grazing capability are the most important criteria in rangeland analysis and monitoring. Determination and monitoring of factors affecting on range suitability and diagnosis of them are important .All range ecosystem components affect range suitability. Which among them physical and vegetational factors, forage production, water resources and sensitivity to erosion were considered. The objective of this research was to determine range suitability of Lar, Dasht bakan, Ardestan, Siahrood rangelands to design a model for sheep grazing. This study was carried out in four regions, two of them (Siahrood and Lar) located in Alborz mountain chain, Ardestan in center of Iran and Dashtbakan in Zagros mountain chain. According to the results among physical factors, slope remoteness of watering points and sensitivity to erosion had more effect on grazing capability than vegetation factors. In Siahrood watershed aboundancy of poisonous plants, high slope, transient watering points and non resistant formations were limiting factors. High slope, sensitivity of soils and stones to erosion, kind of exploitation in Lar watershed affected range suitability. In Ardestan watershed, low range productivity, presence of invader plants, erosion, remoteness of watering points are major limitation of range suitability. In Dasht Bakan factors including slope, elevation, dispersion of water resources and transient water resources were limited grazing capability. In land evaluation each land utilization type has certain land use requirement and each land unit has certain land qualities. Utilization of rangeland based on grazing capacity, range readiness and recreation of degraded rangeland can improve suitability of rangelands in the studied areas. قابلیت چرا، شایستگی مرتع، سیاهرود، لار، دشت بکان، اردستان، البرز مرکزی، زاگرس، ایران Grazing capability, Range suitability, Siahrood, Lar, Dashtbakan, Ardestan, Central Alborz, Zagros, Iran. 273 290 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-539&slc_lang=fa&sid=1 H. Arzani حسین ارزانی Yes M. Jangjo محمد جنگجو No H. Shams حسین شمس No S. Mohtashamnia سعید محتشم‌نیا No M. A. Fashami مجید آقامحسنی فشمی No H. Ahmadi حسن احمدی No M. Jafari محمد جعفری No A. A. Darvishsefat علی اصغر درویش صفت No E. Shahriary احسان شهریاری No