fa دور و نیاز آبیاری سه رقم مختلف کلزا در منطقه زرقان استان فارس عمومی Ggeneral پژوهشي Research به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف آب آبیاری بر میزان عملکرد و روغن بذر کلزا و تعیین میزان آب مورد نیاز و برنامه مناسب آبیاری این گیاه، آزمایشی با طرح بلوک‌های کامل تصادفی شامل چهار تیمار آبیاری در سه تکرار به مدت 3 سال (82-1379) در اراضی زراعی ایستگاه تحقیقات کشاورزی زرقان فارس اجرا گردید. تیمارهای آبیاری شامل چهار دور آبیاری پس از 50، 75، 100و 125 میلی‌متر تبخیر تجمعی از تشتک کلاس A بود (T₅₀، T₇₅، T₁₀₀ و T₁₂₅). مقدار آب آبیاری برای هر تیمار نیز با اندازه‌گیری رطوبت خاک قبل از آبیاری و رساندن آن به حد ظرفیت زراعی تعیین می‌گردید. در سه سال آزمایش ارقام اکاپی، اورینت و لیکورد کشت گردید و داده‌های به ‌دست آمده از اندازه‌گیری عملکرد و مقدار روغن بذر برای هر سال به صورت جداگانه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در سال اول آزمایش تأثیر تیمارهای مختلف بر عملکرد رقم اکاپی معنی‌دار نشد، ولی حداکثر و حداقل عملکرد بذر به ترتیب در تیمارهای T₇₅ و T₁₀₀ برابر 2678 و 2050 کیلوگرم در هکتار به دست آمد. تأثیر تیمارهای مختلف برمقدار روغن بذر در سطح 5 درصد معنی‌دار گردید و حداکثر و حداقل مقدار روغن بذر به ترتیب در تیمارهای T₁₀₀ و T₇₅ برابر 50/42 و 66/41 درصد به دست آمد. در سال دوم آزمایش نتیجه تأثیر تیمارهای مختلف برعملکرد رقم اورنیت در سطح 5 درصد معنی دار شد و حداکثر و حداقل عملکرد بذر به ترتیب در تیمارهای T₅₀ و T₁₂₅ برابر 3133 و 2133 کیلوگرم در هکتار به دست آمد. تأثیر تیمارهای مختلف بر مقدار روغن بذر در سطح 5 درصد معنی‌دار گردید و حداکثر و حداقل مقدار روغن بذر به ترتیب در تیمارهای T₇₅ و T₅₀ برابر 38/46 و 82/44 درصد به دست آمد. در سال سوم آزمایش نتیجه تأثیر تیمارها برعملکرد رقم لیکورد در سطح 5 درصد معنی‌دار شد و حداکثر و حداقل عملکرد بذر به ترتیب در تیمارهای T₅₀ و T₁₂₅ برابر 3667 و 2250 کیلوگرم در هکتار و تأثیر تیمارهای مختلف برمقدار روغن بذر در سطح یک درصد معنی‌دار گردید و حداکثر و حداقل مقدار روغن بذر به ترتیب در تیمارهای T₅₀ و T₁₂₅ برابر 63/47 و 60/44 درصد به دست آمد. هم‌چنین مناسب‌ترین دور آبیاری برای سه رقم کلزای مورد مطالعه در منطقه زرقان فارس بین 10 تا 12 روز به دست آمد. To investigate the effects of different irrigation levels on yield and oil content of rapeseed, and to determine the irrigation requirement and irrigation scheduling, an experiment with Randomized Complete Block Design consisting of four irrigation treatments replicated 3 times, was conducted in Zarghan Agric. Expt. Station during the years of 2000-2003. The treatments were based on the cumulative evaporation values of 50, 75,100 and 125 mm from class A pan (T₅₀, T₇₅, T₁₀₀ and T₁₂₅). The depth of water for each treatment was determined according to the deficit of field capacity and soil moisture content before irrigation. In the three years of experiment, the cultivars: Okapi, Orient and Likord were cultivated and the annual data related to yield and seed oil contents of each cultivar was analyzed separately. In the first year of experiment, the effect of different treatments on yield of Okapi cultivar was not significant, but the maximum and minimum yields were obtained at the T₇₅ and T₁₀₀ treatments equal to 2678 and 2050 kg ha^-1, respectively. The effect of different treatments on seed oil content was significant at the level of 5 %, and the maximum and minimum seed oil contents were obtained at the T₁₀₀ and T₇₅ treatments equal to 42.50 and 41.66 %, respectively. In the second year of experiment, the effect of different treatments on the yield of Orient cultivar was significant at the level of 5 %, and the maximum and minimum yields were obtained at the T₅₀ and T₁₂₅ treatments equal to 3133 and 2133 kg ha^-1, respectively. The effect of different treatments on seed oil content was significant at the level of 5 %, and the maximum and minimum seed oil contents were obtained at the T₇₅ and T₅₀ treatments equal to 46.38 and 44.82 %, respectively. In the third year of experiment, the effect of different treatments on the yield of Likord cultivar was significant at the level of 5 %, and the maximum and minimum yields were obtained at the T₅₀ and T₁₂₅ treatments equal to 3667 and 2250 kg ha^-1, respectively. The effect of different treatments on seed oil content was significant at the level of 1 %, and the maximum and minimum seed oil contents were obtained at the T₅₀ and T₁₂₅ treatments equal to 47.63 and 44.60 %, respectively. Also, the best irrigation frequency for the three rapeseed cultivars in the Zarghan area was obtained equal to 10 to 12 days. نیاز آبیاری، دور آبیاری، عملکرد، کلزا، زرقان Irrigation requirement, Irrigation frequency, Yield, Rapeseed, Zarghan. 71 82 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-567&slc_lang=fa&sid=1 J. Niazi جانب ا... نیازی Yes H. R. Fooladmand حمیدرضا فولادمند No