fa توزیع شکل‌های مختلف روی و ارتباط آنها با ویژگی‌های خاک در برخی خاک‌های آهکی استان تهران عمومی Ggeneral پژوهشي Research شناخت شکل‌های مختلف روی در خاک، اطلاعات مفیدی برای ارزیابی وضعیت روی و نیز حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه در اختیار می‌گذارد. به منظور کسب چنین اطلاعاتی، روی کل و توزیع آن در شکل‌های مختلف در 20 نمونه خاک استان تهران به روش عصاره‌گیری دنباله‌ای تعیین و رابطه این شکل‌ها با یکدیگر و با ویژگی‌های خاک مطالعه شد. میزان روی کل 70 تا 9/169 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک به‌دست آمد. به طور متوسط روی متصل به مواد آلی کمتر از 1/0، محلول + تبادلی 1/0، متصل به اکسیدهای منگنز 9/0، متصل به کربنات‌ها 6/1، متصل به اکسیدهای آهن متبلور 8/3، متصل به اکسیدهای آهن بی شکل 2/4، و روی تتمه 3/89 درصد مجموع شکل‌های اندازه‌گیری شده را تشکیل می‌داد. ضریب هم‌بستگی pH با تمام شکل‌های روی (به استثنای شکل متصل به مواد آلی) منفی و معنی‌دار بود. درصد رس و سیلت با روی کل، تتمه، و متصل به اکسیدهای آهن متبلور هم‌بستگی مثبت معنی‌دار نشان داد. رابطه ظرفیت تبادل کاتیونی خاک فقط با روی کل معنی‌دار بود. هم‌بستگی درصد کربنات کلسیم معادل تنها با شکل‌های محلول+ تبادلی، متصل به اکسیدهای منگنز و اکسیدهای آهن بی شکل معنی‌دار به‌دست آمد. روی عصاره‌گیری شده با DTPA با شکل‌های محلول+ تبادلی، کربناتی و متصل به اکسیدهای آهن بی‌شکل و متبلور هم‌بستگی معنی‌دار نشان داد. شکل‌های مختلف روی بین خود دارای هم‌بستگی معنی‌داری بودند که احتمالاً بیانگر وجود یک رابطه پویا بین آنها در خاک می‌باشد. Information about forms of zinc (Zn) is important for the evaluation of its status in soil and also understanding of the soil fertility and chemistry. To obtain such information, amounts and distribution of Zn in different fractions of 20 soil samples of Tehran province, Iran were determined by sequential extraction method and their relationships with each other and with soil characteristics were investigated. Total Zn of soils ranged from 70 to 169.9 mg/kg^-1. The amount of different Zn forms relative to the sum of forms was determined to be as follows: organic less than 0.1, soluble+exchangeable 0.1, manganese-oxide-associated 0.9, carbonate 1.6, crystalline iron-oxide-associated 3.8, amorphous iron-oxide-associated 4.2, and residual form 89.3%. Simple correlation coefficients showed that pH had a negative significant correlation with all forms of Zn except organic. Silt and clay contents had significant positive correlations with total, residual, and crystalline iron-oxide-asociated Zn but CEC had significant correlation only with total Zn. Calcium carbonate equivalent showed a significant correlation with soluble+exchangeable, manganese-oxide-associated and amorphous iron-oxide-associated Zn. DTPA-extractable Zn was significantly correlated with soluble+exchangeable, carbonate, and amorphous iron-oxide-associated Zn. A significant correlation was also observed between the Zn forms themselves, which is presumably a reflection of the existence of a dynamic relation between the chemical forms of an element in soil. شکل‌های روی، خاک‌های آهکی، عصاره‌گیری دنباله‌ای، خاک‌های استان تهران Zn forms, Calcareous soils, Sequential extraction, Soils of Tehran province. 125 136 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-571&slc_lang=fa&sid=1 A. Reyhani Tabar عادل ریحانی تبار Yes N. Karimian نجفعلی کریمیان No M. Muazardalan محمد معزاردلان No G. R. Savaghebi غلامرضا ثواقبی No M. R. Ghannadha محمدرضا قنادها No