fa بررسی تنوع ژنتیکی و روابط خویشاوندی یونجه‌های یک‌ساله دیپلوئید و تتراپلوئید با استفاده از نشانگرهای ریزماهواره عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>یونجه‌های یک‌ساله از خویشاوندان نزدیک یونجه زراعی بوده که به منظور تولید علوفه، حفاظت خاک، تناوب زراعی، تثبیت بیولوژیک ازت و کود سبز مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این تحقیق تنوع ژنتیکی درون و بین گونه‌ای و روابط خویشاوندی 4 گونه‌ یونجه یک‌ساله دیپلوئید (<em>M. truncatula، M. rigidula،</em> <em>M. orbicularis</em> و <em>M</em>. <em>minima</em>) و دو گونه یک‌ساله تتراپلوئید ( .<em>M. rugosa</em> Desr و .<em>M</em>. <em>scutellata</em> Mill) مورد بررسی قرار گرفت. دی‌ان‌آی ژنومی استخراج شده از نمونه‌های گیاهی با 6 جفت آغازگر ریزماهواره تحت واکنش زنجیره‌ای پلیمراز قرار گرفته و محصولات آنها روی ژل پلی‌آکریل‌آمید واسرشته‌ساز الکتروفورز شدند. نتایج به ‌دست آمده نشان داد که مجموعاً 25 آلل چند شکل در بین گونه‌های مورد مطالعه وجود داشت. میانگین تنوع ژنتیکی درون گونه‌ای از صفر در دو گونه <em>M. rugosa</em> و .<em>M. scutellata</em>  Mill<em>�</em>تا 114/0 در گونه <em>M</em>. <em>minima</em> متغیر بود. تنوع ژنتیکی کل به تنوع درون و بین گونه‌ای با استفاده از تجزیه واریانس مولکولی تفکیک گردید. بر اساس نتایج به ‌دست آمده تنوع ژنتیکی درون و بین‌گونه‌ای در سطح احتمال 5 درصد معنی‌دار و میزان تنوع بین‌گونه‌ای به‌ مراتب بیشتر از تنوع درون گونه‌ای بود. مقایسه فاصله دو به ‌دوی گونه‌ها نشان داد که تفاوت معنی‌داری در بین تمام گونه‌های مورد بررسی وجود دارد. تجزیه خوشه‌ای با استفاده از روش دورترین همسایه و تجزیه به مؤلفه‌های اصلی دو گونه تتراپلوئید <em>M. rugosa</em> و .<em>M. scutellata</em> Mill را در یک گروه قرار داد که نشان دهنده احتمال وجود جد مشترک برای این دو گونه می‌باشد. این دو گونه در تمام جایگاه‌ها به استثنای AFca16 دارای الگوی باندی مشابه بودند.گونه‌های دارای غلاف درشت و صاف دارای تنوع ژنتیک کمتری نسبت به گونه‌های غلاف ریز و خاردار بودند که احتمالاً اندازه و خاردار بودن غلاف نقش مهمی در تکامل یونجه‌های یک‌ساله داشته است. این پژوهش نشان داد که نشانگرهای ریزماهواره در تعیین میزان تنوع ژنتیکی درون و بین گونه‌ای و روابط خویشاوندی و تکاملی ‌گونه‌‌های یونجه کارایی بالایی دارند. </p> Annual medics are used for hey production, soil protection, biological fixation of N₂ and green manure. In the present study, the inter and intra specific genetic diversity and relatedness of 4 diploid and two tetraploid (<em>M. rugosa</em> and <em>M. scutellata</em>) annual medics were evaluated using microsatellite markers. PCR analysis was performed on genomic DNA from individual plant and PCR products were detected using standard polyacrylamide sequencing gel. Totally twenty five polymorphic alleles were observed in the studied species. Average intra-specific genetic diversity ranged from zero (0.0) in both <em>M. rugosa</em> and <em>M. scutellata</em> to 0.114 in <em>M. minima</em> species, and the level of genetic diversity was similar in both <em>M. orbicularis</em> and <em>M. truncatula</em> species. Analysis of molecular variance (AMOVA) was used to partition the overall genetic diversity into within and among species, and between diploids and tetraploids. The results revealed significant (P<0.05) inter and intra-specific genetic variation. Pairwise comparisons based on Fst indicated significant differences among all of the species. Clustering analysis using UPGMA algorithm based on coancestary coefficient revealed a clear genetic relationship among species. The hypothesis on a common origin of two tetraploid species was supported by UPGMA clustering and phylogenetic analysis. The high level of Genetic diversity in spiny pod species respect to spineless pod species suggested the high importance of species with spiny pods in annual medics evolution. The findings support the usefulness of microsatellite markers for assessing inter and intra specific genetic diversity, differentiation and genetic relationships. یونجه‌های یک‌ساله (Medicago spp.)، تنوع ژنتیکی، نشانگرهای ریزماهواره، تجزیه واریانس مولکولی Annual medics ( Medicago spp.), Genetic diversity, Microsatellite markers, Analysis of molecular variance (AMOVA). 349 359 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-589&slc_lang=fa&sid=1 M. Falahati-Anbaran محسن فلاحتی عنبران Yes A. A. Habashi علی‌اکبر حبشی No M. Esfahany مسعود اصفهانی No S. A. Mohammadi سید ابوالقاسم محمدی No B. Ghareyazie بهزاد قره‌یاضی No