fa ارزیابی تغییرات مکانی و واکنش علف‌های هرز به عملیات زراعی متداول در یک مزرعه چغندرقند در مشهد عمومی Ggeneral پژوهشي Research این پژوهش در سال زراعی 1382 در یکی از مزارع چغندرقند دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. به منظور توصیف الگوهای تغییرات مکانی و تراکم علف هرز سلمه‌تره، تاجریزی‌سیاه، تاج‌خروس، خرفه، سوروف و پیچک به عنوان مهم‌ترین علف‌های هرز یک‌ساله و چندساله رایج در مزارع چغندرقند از روش‌های ژئواستاتیستیک استفاده شد. نمونه‌برداری به روش سیستماتیک در فواصل نمونه‌برداری 7 متر× 7 متر و کادرهای 5/0 متر× 5/0 متر، در سه مرحله، قبل از تیمار پس‌رویشی، بعد از تیمار پس‌رویشی و قبل از برداشت انجام گرفت. پیوستگی تغییرات مکانی متغیرها، با استفاده از توابع واریوگرام بررسی و نقشه‌های توزیع و پراکنش گونه‌ها ترسیم شد. واریوگرام‌ها نشان دادند که تغییرات کلیه متغیرها تصادفی نبوده است. بیشترین دامنه ‌‌تأثیر مربوط به تاجریزی‌سیاه با 7/142 متر در مرحله اول نمونه‌برداری و کمترین دامنه‌تأثیر مربوط به خرفه با 5/1 متر در مرحله اول نمونه‌برداری به ‌دست آمد. قوی‌ترین هم‌بستگی مکانی در تاج‌خروس، در مرحله سوم نمونه‌برداری و کمترین هم‌بستگی مکانی مربوط به تاجریزی‌سیاه در مرحله اول نمونه‌برداری بود. نقشه‌های توزیع مکانی، توزیع لکه‌ای علف هرز را تأیید کرد. یک لکه علف هرز از یک نقطه پرتراکم تشکیل شده که به تدریج به سمت حاشیه از تراکم آن کاسته می‌شود. اکثر لکه‌ها در جهت ردیف‌های کاشت و آبیاری کشیدگی داشتند و ساختار لکه‌ها نیز در طی فصل رشد تغییر کرد. داشتن هر گونه اطلاعاتی پیرامون توزیع علف‌های‌هرز در مزارع می‌تواند در بهبود تصمیم‌گیری‌هایی مانند، کاربرد علف‌کش‌ها، انتخاب نوع علف‌کش یا مقدار کاربرد علف‌کش، مفید واقع شود. هم‌چنین داشتن چنین اطلاعاتی می‌تواند در طراحی بهتر برنامه‌های کنترل علف‌های‌هرز نیز مفید باشد. This study was conducted in a sugar beet field at Collage of Agriculture Experimental Station, Ferdowsi University of Mashhad, Iran. In order to describe the pattern of spatial variations and density of <em>Chenopodium album, Solanum nigrum, Amaranthus</em> sp., <em>Portulaca oleracea, Echinochla crus-galli</em>, and <em>Convulvulus arvense</em> as the main prevalent annual and perennial weeds of sugar beet fields, geostatistic methods were used. Samples were taken by systematic method from the corners of (7m × 7m) grids, using (0.5m × 0.5m) quadrates in three stages (before application of herbicides, after herbicide treatment, and before harvesting sugar beets). The integrity of spatial variation of variables was determined by using variogram functions and distribution maps of species. The variograms indicated that variations of all variables did not happen by chance. The maximum and minimum ranges of variation were observed in <em>Solanum nigrum</em> (by 142.7m) and <em>Portulaca oleracea</em> (by 1.5m), respectively. Both maximum and minimum ranges of variations were related to pre herbicide application. The highest and the lowest spatial correlations were related to <em>Amaranthus</em> sp. (in the third sampling treatment) and <em>Solanum nigrum</em> (in the first stage of sampling), respectively. The spatial distribution maps confirmed the patchiness distribution of the weeds. The patch of weed was constructed from a dense point at the center, gradually tapering toward the edges. The patches were skewed across the rows and irrigation channels. The structure of patches altered during the growing season. Any information on the distribution of weeds in the fields can be useful to improve decision makings in relation to applying the herbicides, selecting the herbicide type or applying the amount of herbicide. Also it can be useful to better design of weed control programs. چغندرقند، علف هرز، توزیع لکه‌ای، واریوگرام، کریجینگ، هم‌بستگی مکا نی Sugar beet, Weed, Patchiness distribution, Variogram, Kriging, Spatial correlation. 361 374 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-591&slc_lang=fa&sid=1 A. Siah-Marguee آسیه سیاه‌مرگویی Yes M. H. Rashed-Mohassel محمدحسن راشد محصل No M. Nasiri-Mahallati مهدی نصیری ‌محلاتی No M. Banayan-Awal محمد بنایان‌اول No H. Rahimiyan-Mashhadi حمـید رحیمیان‌ مشهدی No