fa بررسی مقدماتی اثر مهارکنندگی اسانس پنج گونه گیاه بر رشد میسلیومی چهار گونه قارچ بیماری‌زای گیاهی در شرایط آزمایشگاهی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>  در جستجو برای کشف مواد ضد قارچ جدید که تجدید شونده و سازگار با محیط زیست باشند، اثر اسانس پنج گونه‌گیاه شامل: <i>Myrtus communis </i><i>، </i><i>Mentha aquatica </i><i>، </i><i>Vitex </i><i /><i>agnus-castus </i><i>، </i><i>Thymus daenensis </i>و <i>Artemisia aucheri </i>بر رشد میسلیومی قارچ‌های بیماری‌‌زای گیاهی <i>Rhizoctonia solani </i><i>، </i><i>Gaeumannomyces graminis </i><i>، </i><i>Fusarium </i><i /><i>oxysporum </i>و <i>Pythium ultimum </i>مورد بررسی قرار گرفت. اثر اسانس‌ها در قالب طرح کاملاً تصادفی و آزمایش فاکتوریل در سه غلظت و سه تکرار در 25 درجه سانتی‌گراد روی محیط کشت PDA انجام گردید. نتایج نشان داد که قارچ <i>R. solani </i>با 83/48% مهار رشد مقاوم‌ترین و <i>P </i>. <i>ultimum</i> با 62/89% حساس‌ترین گونه در برابر اسانس‌های گیاهی مورد آزمایش بوده‌اند. هم‌چنین مشخص شد که اسانس <i>M </i>. <i>aquatica</i> و <i>T. daenensis </i><i />به ترتیب با 70/93 و 74/92% مهار رشد میسلیومی قارچ‌های مورد مطالعه، بیشترین اثر و <i>V. agnus-castus </i>با 88/33% مهار رشد، کمترین تأثیر را داشته‌اند. در غلظت 20 میکرولیتر بر تشتک‌پتری‌ (قطر 9 سانتی‌متر)، اسانس گیاهان <i>M. aquatica </i>و <i>T. daenensis </i>باعث 100درصد مهار رشد میسلیومی قارچ‌های مورد مطالعه شده‌اند. با توجه به اثر قارچ‌کشی قابل توجه اسانس گیاهان بررسی شده و کم خطر بودن آنها برای انسان و محیط زیست به نظر می‌رسد اسانس‌های گیاهی احتمالاً می‌توانند برای کنترل قارچ‌های بیماری‌زای گیاهی و یا حداقل به عنوان مدلی برای ساخت قارچ‌کش‌های جدید مورد استفاده قرار گیرد. </p> To search for reproducible and environment-friendly antifungal agents, essential oils of five plant species including <i>Myrtus communis, Mentha aquatica, Vitex agnus-castus, Thymus daenensis</i> and <i>Artemisia aucheri</i> were studied for their inhibition effects on the mycelial growth of plant pathogenic fungi including <i>Fusarium oxysporum, Pythium ultimum, Rhizoctonia solani</i> and <i>Gaeumannomyces graminis</i>. The experiment was conducted using a completely randomized design of factorial experiment including three essential oil concentrations and three replications at 25±2 ºC on PDA. Results revealed that <i>R. solani</i> with 48.83 and<i> P.ultimum</i> with 89.62% mean of mycelial growth inhibition were the most resistant and the most susceptible fungi to the essential oils, respectively. The essential oil of <i>M. aquatica</i> and <i>T. daenensis</i> with 93.70 and 92.74% mean of mycelial growth inhibition showed the most inhibition effect and <i>V. agnus-castus</i> with 33.88% was the least mycelial growth inhibitor. The essential oil of <i>M. aquatica</i> and <i>T. daenensis</i> at 20 µl/petri plate (9 cm. in diameter) completely inhibited the mycelial growth of the tested fungi. Considering the high antifungal effect, and low human and environmental hazard of essential oils, it seems that the essential oils may be used for the control of plant pathogenic fungi, or at least they may be adopted as a model for the synthesis of new antifungal agents. اسانس گیاهی، قارچ کش، مهارکننده رشد، کنترل غیر شیمیایی Essential oils, Fungicide, Mycelial growth inhibition, Non chemical control. 497 504 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-600&slc_lang=fa&sid=1 J. Shakarami جهانشیر شاکرمی Yes E. Bazgir عیدی بازگیر No M. Feizian محمد فیضیان No