fa آزمون خاک فسفر: 1- ارزیابی چند عصاره‌گیر جهت تعیین فسفر قابل استفاده در گیاه یونجه عمومی Ggeneral پژوهشي Research استان همدان از عمده ترین مناطق تولید یونجه در سطح کشور است. با این وجود مطالعات اندکی در مورد وضعیت فسفرخاک‌های این منطقه صورت گرفته و تاکنون عصاره‌گیر مناسبی برای استخراج فسفر قابل استفاده این خاک‌ها معرفی نگردیده است. بنابراین این پژوهش با هدف ارزیابی 9 روش عصاره‌گیری به منظور تعیین عصاره‌گیر یا عصاره‌گیرهای مناسب جهت تعیین فسفر قابل استفاده در تعدادی از خاک‌های استان همدان اجرا شد. این پژوهش در قالب بلوک‌های کامل تصادفی و به صورت فاکتوریل شامل 15 نمونه خاک و دو سطح صفر و 200 میلی گرم فسفر در کیلوگرم خاک انجام و گیاهان یونجه در سه چین برداشت شدند. نتایج این پژوهش نشان داد که مقدار فسفر عصاره‌گیری شده توسط رو‌ش‌های استفاده شده به ترتیب زیر بود: کلرید کلسیم 01/0 مولار < مهلیچ 2 <  مهلیچ 1 < دی تی پی ای<  اولسن< بری 1< اسید کلریدریک < بری 2 < نوارهای کاغذی< کالول. مقدار فسفر استخراج شده با کلیه روش‌ها به جز کلرید کلسیم 01/0 مولار هم بستگی معنی داری داشتند. نتایج مطالعات هم بستگی نشان داد که در چین اول روش کالول، در چین دوم رو‌ش‌های بی‌کربنات آمونیوم- دی تی پی ای، کالول، بری 1 و مهلیچ 2 و درچین سوم بی‌کربنات آمونیوم - دی تی پی ای، اولسن، کالول، بری 1، و مهلیچ 2 می‌توانند جهت تعیین فسفر قابل استفاده به کار روند. Hamadan province is one of the most important alfalfa (<em>Medicago sativa</em>) producing regions in Iran. However, little is known about P status in this region and no suitable extraction method has yet been introduced. This experiment was carried out to determine the available phosphorus by nine chemical extractants in some soils of the Hamadan region. The treatments consisted of 15 soils and 2 P levels (0 and 200 mg P kg^-1 as Ca(H₂PO₄)₂.H₂O ) in a factorial experiment in a randomized design with three replications. Alfalfa plant were harvested in three cutting. The results indicated that the amount of extractable phosphorus decreased in the following order: Collwell>Bray 2>0.1 N HCl>Bray 1>Olsen>AB-DTPA>Mehlich 1>Mehlich 2 > 0.01 M CaCl₂ The amounts of P extracted by all methods except that by 0.01 M CaCl₂method, showed significant correlation. The results of correlation studies showed that in the first cutting, Collwel method, in the second cutting AB-DTPA, Olsen, Collwel, Bray 1, Bray 2 and Mehlich 2 and in the third cutting, AB-DTPA, Olsen, Collwel, Bray 1, and Mehlich 2 methods seems to be suitable extractants for assessing available P of soils in Hamadan province. عصاره‌گیر، فسفر قابل استفاده، یونجه Extractant, Available phosphorus, Alfalfa. 107 119 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-609&slc_lang=fa&sid=1 A. R. Hoseinpur علیرضا حسین پور Yes H. Shariatmadari حسین شریعتمداری No