fa اثر تراکم بوته بر عملکرد و اجزای عملکرد سه رقم سورگوم علوفه‌ای عمومی Ggeneral پژوهشي Research به منظور بررسی اثرات فاصله بین ردیف کاشت و فاصله روی ردیف کاشت بر عملکرد و اجزای عملکرد سه رقم سورگوم علوفه‌ای، آزمایشی در قالب یک طرح اسپلیت فاکتوریل در سه تکرار در بهار سال 1380 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان در منطقه لورک اجرا شد. کرت اصلی شامل سه فاصله ردیف کاشت (45، 60 و 75 سانتی‌متر) و کرت‌های فرعی شامل نه تیمار حاصل از فاکتوریل سه رقم سورگوم علوفه‌ای (KFS1, IS722, IS3313) و سه فاصله بوته روی ردیف (4، 6 و 8 سانتی‌متر) بود. تعداد پنجه نارس و بالغ در متر مربع، تعداد برگ در متر مربع، وزن خشک ساقه و برگ با افزایش فاصله بین ردیف و فاصله بوته روی ردیف به صورت معنی دارکاهش یافت. در اثر کاهش صفات فوق، عملکرد علوفه با افزایش فواصل مختلف بین و روی ردیف، به طور معنی‌ دار کاهش یافت. فاصله بین ردیف 45 سانتی متر بیشترین و فاصله ردیف 75 سانتی‌متر کمترین عملکرد را ایجاد کردند. هم‌چنین فاصله بوته 4 سانتی متر بیشترین و فاصله بوته 8 سانتی متر کمترین عملکرد را ایجاد نمودند. رقم بومی KFS1 بیشترین عملکرد علوفه را به خود اختصاص داد و رقم اصلاح شده IS722 عملکرد علوفه پایین‌تری نسبت به رقم KFS1 تولید کرد. تعداد پنجه نارس و کامل در متر مربع و تعداد برگ در متر مربع در هر دو چین به صورت معنی دار تحت تأثیر بر هم کنش فاصله ردیف با رقم، فاصله ردیف با فاصله بوته و رقم با فاصله بوته قرار گرفتند. وزن خشک ساقه و برگ (کیلوگرم در متر مربع) در چین دوم تحت تأثیر معنی دار بر هم کنش فاصله ردیف با رقم و رقم با فاصله بوته قرار گرفتند. با توجه به نتایج به‌دست آمده کشت با فاصله ردیف 45 سانتی‌متر و فاصله روی ردیف 4 سانتی متر حداکثر عملکرد را ایجاد نمود. In order to evaluate the effect of row and plant spacings on the yield and yield components of three cultivars of forge sorghum, a field experiment was conducted in Isfahan University of Technology, Lavark, during spring, 2001. Experimental design was a split-factorial with three replications. Main plots consisted of three row spacings (45, 60, 75 cm) and subplots were combinations of three cultivars of forage sorghum(cultivars KFS1, IS722, IS3313) and three plant spacings (4, 6 and 8 cm). The results showed that the number of young and adult tillers, the number of leaf per square meter and shoot and leaf dry weight were influenced by row and plant spacings and significantly decreased with increasing row and plant spacings. Forage yield also decreased with increasing row and plant spacing. The highest dry forage yield was produced by 45 cm row spacing and 4 cm plant spacing. The KFS1 cultivar produced more forage yield than IS722 cultivar. The number of young and adult tiller per square meter and the number of leaf per square meter were significantly (p< 0.01) influenced by the interaction between row spacing and cultivar, row spacing and plant spacing and plant spacing and cultivar in two cuts. Shoot and leaf dry weight (kg/m²) was also significant (p< 0.01) influenced by the interaction between row spacing and cultivar, and between plant spacing and cultivar in the second cut. The density of 45 cm row spacing and 4 cm plant spacing produced the maximum forage yield. فاصله ردیف، عملکرد، فاصله بوته، سورگوم، اجزای عملکرد Row spacing, Yield, Plant spacing, Sorghum, Yield component. 241 256 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-619&slc_lang=fa&sid=1 Sh. Sarikhani شکوفه ساریخانی Yes K. Razmjoo خورشید رزمجو No