fa بررسی تنوع ژنتیکی در درون و بین پنج جمعیت گوسفند ایرانی با استفاده از نشانگرهای ریز ماهواره عمومی Ggeneral پژوهشي Research در مطالعه حاضر تنوع ژنتیکی درون و بین پنج جمعیت گوسفند ایرانی (سنجابی، کردی کردستان، کردی خراسان، مهربان و مغانی) با استفاده از شش جفت آغازگر ریزماهواره‌ای (McMA2، McMA26، MAF64، OarCP26، OarAE64 و OarFCB304) بررسی گردید. واکنش‌های PCR با تمام آغازگرها بجز OarAE64 به‌خوبی انجام گردید. تمامی جایگاه‌ها در همه جمعیت‌ها چند شکل بودند. سه آلل اختصاصی در دو جایگاه برای جمعیت کردی خراسان به‌دست آمد ولی فراوانی قابل ملاحظه‌ای نداشتند. به‌جز جمعیت مغانی برای جایگاه McMA2، تمامی جمعیت‌های مورد مطالعه در جایگاه‌های ریزماهواره‌ای مورد بررسی در تعادل هاردی-واینبرگ بودند(005/0<span style="FONT-SIZE: 12pt FONT-FAMILY: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: AR-SA">></span> P). کمترین و بیشترین فاصله ژنتیکی D_A به‌ترتیب بین جمعیت‌‌های کردی کردستان و کردی خراسان (234/0) و بین سنجابی و مغانی (388/0) به‌دست آمد. در گروه‌بندی جمعیت‌ها بر اساس ماتریس فاصله ژنتیکی D_A، که با دو روش پیوند همجواری (NJ) و روش جفت گروهی غیر وزنی از طریق میانگین حسابی (UPGMA) انجام شد، دو جمعیت کردی خراسان و کردی کردستان با هم و سپس سنجابی با آنها در یک گروه قرار گرفت و جمعیت مهربان و مغانی یک گروه مجزا تشکیل دادند. بیشترین و کمترین تنوع درون جمعیتی، که برای هر جمعیت به‌صورت متوسط هتروزایگوسیتی مورد انتظار در همه جایگاه‌ها برآورد گردید، بترتیب مربوط به جمعیت‌‌های مهربان (847/0) و کردی خراسان (744/0) بود. هم‌‌چنین زمان انشقاق بین دو جمعیت کردی 445 سال به‌دست آمد که با شواهد تاریخی همخوانی دارد. Genetic variation within and between five Iranian sheep populations including Sanjabi (SAN), Kordi Kordistan (KKO), Kordi Khorasan (KKH), Mehraban (MEH) and Moghani (MOG) was assessed using six microsatellite markers (McMA2, McMA26, MAF64, OarAE64, OarCP26 and OarFCB304). The PCR reactions were successfully perfomed with all primers except OarAE64. All locus-population combinations were at Hardy-Weinberg equilibrium except McMA2 in MOG population (P<0.005). Polymorphism criteria showed that the five studied loci were polymorphic in all populations. The lowest D_Agenetic distance (0.234) was observed between KKH and KKO and the highest (0.388) between SAN and MOG populations. The dendrograms based on D_A distances were drawn using unweighted pair-group method using an arithmetic average (UPGMA) and neighbor-joining (NJ) method. KKO, KKH and SAN were grouped together at one cluster and MEH and MOG at another by both methods. The average expected heterozygosity for each populations (as interpopulation variation) ranged from 0.744 to 0.847 for KKH and MEH, respectively. The estimated time of divergence for two Kordi populations (KKO and KKH) was 445 years that complies with historical evidences. The findings of this research confirmed that microsatellite variation could be a useful tool for screening of investigating biodiversity among domestic animals. گوسفندان ایرانی، نشانگرهای ریزماهواره، تنوع ژنتیکی، هتروزایگوسیتی، چندشکلی Iranian sheep, Microsatellite markers, Genetic variation, Heterozygosity, Polymorphism. 481 488 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-638&slc_lang=fa&sid=1 M. H. Banabazi محمد حسین بنابازی Yes S. Esmaeilkhanian سعید اسماعیل خانیان No S. R. Miraei Ashtiani سیدرضا میرائی آشتیانی No M. Moradi Shahrbabak محمد مرادی شهربابک No