fa تعیین شرایط بهینه استخراج کاروتنوئیدهای گوجه فرنگی عمومی Ggeneral پژوهشي Research تولید رنگ‌های خوراکی از منابع طبیعی که بتوانند جانشین مناسبی برای رنگ‌های مصنوعی باشند از نظر حفظ سلامت مصرف‌کنندگان از اهمیت بسیاری برخوردار است. در این تحقیق در روش استخراج با حلال از سه حلال غیرقطبی پترولیوم اتر با نقطه جوش 55 درجه سانتی‌گراد، ان - هگزان با نقطه جوش 60 درجه سانتی‌گراد و مخلوط حلال‌های ان- هگزان، اتانول، استن، به نسبت (2:1:1) با نقطه جوش 50 درجه سانتی‌گراد در سه زمان (2، 4 و 6 ساعت) و دو دمای استخراج (دمای محیط و نقطه جوش حلال مربوطه) استفاده شد. تیمار استخراج با مخلوط حلال‌ها در دمای جوش و زمان استخراج 6 ساعت، از نظر میزان استخراج رنگ اختلاف معنی‌داری در سطح احتمال 95 درصد با سایر تیمارها داشت و به عنوان بهترین شرایط استخراج انتخاب شد. در روش استخراج با حلال چهار حجم حلال درنظر گرفته شد که حجم برابر حلال و نمونه در سطح احتمال 95 درصد بهترین حالت از نظراستخراج رنگ انتخاب شد. راندمان استخراج رنگ از گوجه‌فرنگی و پودر گوجه فرنگی به ترتیب 14/0 و 24/0 درصد (وزنی / وزنی) تعیین گردید. هم‌چنین درصد خلوص لایکوپن در رنگ استخراج شده 65/82 درصد به دست آمد. رنگ استخراج شده در روغن آفتابگردان در 4 درجه سانتی‌‌گراد پس از سه ماه انبارداری کاملاً پایدار بود. Producing food colors from natural sources, such as tomatoes, which could be used instead of synthetic colors, is important in relation to health and safety aspects of the consumers. In this research, solvent extracting was carried out by using three non-polar solvents, including petrolium ether (bp=55°C), n-hexane (bp=60°C) and a mixture of n-hexane: ethanol: aceton (1:1:2, bp=50°C). Also, two different temperatures (room temperature and boiling point of the solvent) and three different periods of time (2,4 and 6 hours) of extraction were tried. Using mixture of the solvents (at boiling point) for six hours showed to be the optimum conditions for extraction and there were significant differences between this treatment and other conditions for extractions. In addition to the above results, the same volumes of the solvent and samples were found to be the best ratio in comparison with the other volumes ratios. It was significant at P .05.. The yield of color extraction from tomatoes and tomato powder was 0.14 and 0.24% (w/w), respectively. Also, the purity of the extracted color was 82.65% lycopen. The extracted color showed a good stability in sunflower oil for three months at 4°C. کاروتنوئیدها، گوجه فرنگی، استخراج باحلال Carotenoids, Tomato, Solvent extraction. 289 297 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-705&slc_lang=fa&sid=1 E. Khanipour الهام خانی پور Yes J. Keramat جواد کرامت No R. Shokrani رضا شکرانی No