fa مقایسه کارایی شاخص‌های تعیین الگوی پراکنش در درمنه زارهای استان یزد عمومی Ggeneral پژوهشي Research انتخاب شاخص‌هایی مناسب برای نشان دادن و کمی نمودن دقیق الگوهای پراکنش یکنواخت، تصادفی وکپه‌ای گیاهان در جوامع گیاهی مختلف حائز اهمیت فراوانی است. برای مقایسه کارایی شاخص‌های تعیین الگوی پراکنش، سه تیپ گیاهی در منطقه ندوشن یزد انتخاب و در هر تیپ محدوده‌ای با ابعاد (100* 50 متر) برای نمونه برداری انتخاب شد. نمونه برداری به صورت سیستماتیک تصادفی اجرا شد، بدین ترتیب که اندازه‌گیری‌ها در 50 نقطه و کوادرات 1 و2 مترمربعی که به صورت تصادفی در امتداد 4 ترانسکت صد متری در داخل هر محدوده نمونه‌برداری انتخاب شده بودند انجام شد. شاخص‌های پراکنش مطالعه شده شامل شاخص‌های کوادراتی موریسیتای استاندارد، موریسیتا، گرین، پراکنش، کپه‌ای لوید و شاخص‌های فاصله‌ای پیلو، هاپکینز، مربع T، ابرهارت، هینز، جانسون زیمر و هولگیت بودند. نتایج نشان داد که از بین شاخص‌های بررسی شده شاخص مربع T و شاخص هولگیت توانایی زیادی در تفکیک تک بوته‌ها و کپه‌های کوچک مقیاس داشته‌اند و شدت پراکنش کپه‌ای بوته‌ها را در مناطق مورد مطالعه به درستی مشخص نموده‌اند. از بین شاخص‌های فاصله‌ای پراکنش، شاخص جانسون زیمر و از بین شاخص‌های کوادراتی، شاخص موریسیتای استاندارد (در مناطق با پوشش بیش از 5 % ) پراکنش خود کپه‌های خفیف و تک بوته‌ها را به خوبی نشان داده‌اند. از بین شاخص‌های بررسی شده، شاخص گرین بالاترین دقت و به استثنای این شاخص، دقت شاخص‌های فاصله‌ای از شاخص‌های کوادراتی بیشتر بوده است. Selection of efficient indices is very important for detecting and measuring random, uniform and clumped distribution patterns of plants in different plant communities. To compare and evaluate indices of dispersion patterns of plants, three stands were selected in Nodushan, Yazd. A (50m*100m) area was selected within each stand for sampling. Sampling was randomly systematicly conducted. Measurements and counts were made at 50 points and (1 and 2m²) quadrats which were randomly selected along four 100m transects within each sampling area. Indices of dispersion using quadrate studied in this survey include: Standardized index of Morisita, Morisita's index, Green's index, Dispersion (variance/mean ratio) index , Lloyd's index of patchiness and distance indices of dispersion including Pielou, Hopkines, T square, Eberhardt , Hines, Johnson and Zimer and Holgate indices. Results showed that T square and Holgate indices were more powerful than the other indices for detecting intensity of small-scale and tightly clumped pattern of shrubs because the two indices could distinguish between single individuals and the individuals on the edges of dense and small clumps. Johnson and Zimer index and Standardized index of Morisita (in shrublands with plant cover greater than 5%) were more efficient than the other indices for determining spatial pattern of these small clumps and single individuals. Among studied indices of dispersion, Green's index had the highest precision and with the exception of this index, distance indices were more precise than the quadrate indices. شاخص‌های تعیین الگوی پراکنش, شاخص‌های فاصله‌ای, شاخص‌های کوادراتی Indices of dispersion patterns of plants, Quadrate indices of dispersion, Distance indices of dispersion. 483 495 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-721&slc_lang=fa&sid=1 M. Mousaei Sanjerehei محمد موسایی سنجره‌ای Yes M. Bassiri مهدی بصیری No