fa گزینش چند صفتی برای غربال ژنوتیپ‌های برتر یک جمعیت F ₂ برنج عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p style="DIRECTION: rtl">  استفاده از روش‌های گزینش چند صفتی برای انتخاب گیاهان مطلوب از نظر مجموعه‌ای از صفات کمی مؤثرتر از روش انتخاب مستقیم می­تواند باشد. در این تحقیق، 87 بوته F ₂حاصل از تلاقی بین ارقام غریب و IR28 برنج، به منظور ارایه شاخص‌های گزینشی مناسب برای اصلاح عملکرد و صفات مرتبط با آن، در مزرعه تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) در سال زراعی 1383 مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات مورد مطالعه شامل تعداد روز از کاشت بذرهای جوانه زده تا رسیدگی کامل، ارتفاع بوته، طول خوشه، طول و عرض برگ پرچم، تعداد خوشه در بوته، تعداد دانه پر در خوشه، تعداد کل دانه در خوشه، وزن صد دانه، عملکرد دانه در بوته، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، طول و عرض دانه بود. نتایج حاصل نشان داد که در بین صفات اندازه‌گیری شده، وزن صد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت هر کدام با مقدار 99/0 و عرض برگ پرچم با مقدار 35/0 به ترتیب بیشترین و کمترین میزان وراثت­پذیری عمومی را به خود اختصاص دادند. نتایج تجزیه علیت نشان داد که عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت و تعداد دانه پر در خوشه اثرات مستقیم مثبت بر روی عملکرد دانه داشتند. برآورد پنج شاخص گزینشی مختلف براساس دو شاخص بهینه و پایه نشان داد که با استفاده از گزینش بر مبنای صفاتی نظیر عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت و تعداد دانه پر در خوشه، با توجه به اثرات مستقیم ژنتیکی (ضرایب علیت ژنتیکی) و وراثت‌پذیری آنها به عنوان ارزش‌های اقتصادی، می‌توان به شاخص‌های برتر و مناسب جهت اصلاح جمعیت دست یافت. به علاوه نتایج این تحقیق نشان داد که استفاده از هر دو شاخص بهینه و پایه، پیشرفت ژنتیکی تقریباً مشابهی برای صفات مورد مطالعه ارایه می‌دهند . به هر حال استفاده از شاخص پایه به دلیل سهولت محاسبات و تفسیر نتایج بر شاخص بهینه ارجحیت داشته و پیشنهاد می‌گردد. </p> <p>  Application of selection index for screening desired plants based on complex quantitative traits can be more effective than direct selection. This study was conducted using an F₂ rice population consisting of 87 plants derived from a cross between two cultivars Gharib and IR28. The purpose was to establish suitable selection indices for increasing yield and its related traits in research farm of Rice Research Institute of Iran (RRII), Rasht, in 2005. Studied traits included the days from sowing, germinated grain to maturity (MD), plant height (PH), panicle length (PL), flag leaf length (FL), flag leaf width (FW), number of panicles per plant (PP), number of grains per panicle (GP), number of spikelets per panicle (SP), 100-grain weight (GW), grain yield per plant (GY), biomass (BM), harvest index (HI), grain length (GL) and grain breadth (GB). Among the studied traits, 100-grain weight (GW), biomass (BM) and harvest index (HI) (0.99) and flag leaf width (FW) (0.35) showed the highest and lowest broad-sense heritability, respectively. Path coefficient analysis revealed that BM, HI, GP had positive direct effects on GY. Calculation of five different selection indices based on optimum and base indices indicated that selection for BM, HI and GP using genotypic path coefficients and their heritability as economic values would be a suitable selection criterion for improving population. Moreover, this study showed that both optimum and base indices show the same genetic progress for the studied traits. Since evaluation of base index, is much easier than the optimum index, it is highly recommended. </p> برنج، تجزیه علیت ژنتیکی، گزینش چند صفتی، عملکرد دانه Rice, Genotypic path analysis, Multi-trait selection, Grain yield 41 52 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-765&slc_lang=fa&sid=1 M. Fazlalipour مریم فضلعلی پور No B. Rabiei بابک ربیعی Yes H. Samizadeh Lahiji حبیب اله سمیع زاده لاهیجی No H. Rahim Soroush حسین رحیم سروش No