fa تأثیر خشکانیدن شیمیایی قبل از برداشت بر زمان برداشت و کیفیت دانه برنج عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p style="DIRECTION: rtl">  به منظور کاهش خسارت ناشی از بارندگی در زمان برداشت محصول برنج از طریق کاهش سریع رطوبت گیاه با استفاده از محلول پاشی خشکاننده شیمیایی کلرات سدیم و بررسی تأثیر آن بر عملکرد دانه و صفات کیفی آن شامل، کارایی تبدیل برنج سفید، درصد و سرعت جوانه‌زنی بذر، میزان شکستگی بذر، میزان ترک بذر، مقدار آمیلوز، دمای ژلاتینی شدن و میزان قوام ژل، آزمایشی در سال 1383 در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 5 تیمار و 3 تکرار روی برنج رقم درفک در مؤسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) به اجرا گذاشته شد. تیمارها شامل درصدهای مختلف رطوبت دانه جهت تعیین زمان مناسب محلول پاشی بود. درصد رطوبت برای تیمارهای آزمایشی به ترتیب24 تا 28 درصد (M₁)، بیست و دو تا 24 درصد (m2) ، بیست تا 22 درصد(M₃) ، هجده تا 20 درصد (M₄) و تیمار شاهد( M₅که در آن هیچ گونه محلول پاشی صورت نگرفته و زمان برداشت به صورت متداول انجام شد) بود. نتایج نشان داد که اکثر تیمارها، رطوبت دانه و رطوبت اندام‌های هوایی گیاه را نسبت به شاهد به طور معنی‌داری کاهش دادند اما تیمارهای M₂ و M₃ بهترین تأثیر را در کاهش رطوبت گیاه داشتند، به طوری که در تیمار M₂ و تیمار M₃ برداشت محصول به ترتیب 12 و 8 روز زودتر از شاهد انجام شد. در تیمار M₁ به دلیل رطوبت بالاتر دانه‌ها و عدم همزمانی در رسیدگی محصول پنجه‌های مختلف یک بوته، تعداد زیادی از خوشه‌ها به حالت نارس خشک شده و برخی از صفات مطلوب خود را از دست دادند و در تیمار M₄ برداشت محصول فقط 2 روز زودتر از شاهد انجام گرفت. تجزیه واریانس داده‌ها نشان دادکه هیچ یک از صفات مورد آزمون تفاوت معنی‌داری با شاهد نداشتند، بنابراین به نظر می‌رسد که با مصرف ماده خشکاننده کلرات سدیم می‌توان محصول برنج را با اطمینان از عدم افت کمـّیت و کیفیت آن زودتر برداشت نمود و از خسارت‌های ناشی از بارندگی‌های آخر فصل اجتناب نمود. </p> <p>  In order to reduce the rainfall damages on rice yield at harvest stage, a field experiment was conducted at Rice Research Institute of Iran, Rasht, in 2004 by using Sodium Chlorate as a chemical desiccant. Five seed moisture contents of Dorfak rice cultivar were considered as experimantal treatments [24 - 28% (M1), 22 - 24% (M2), 20 -22% (M3). 18 - 20% (M4) and control (M5= conventional harvesting)]. The experiment was carried out in a randomized complete block design with three replications and the effects of treatments on grain yield, head rice yield,seed germination rate and percentage, kernel breakage, kernel cracking, amylose content, gelatinization temperature and gel consistency were evaluated. Results showed that the whole plant and grain moisture contents were significantly reduced in all experimental treatments compared with control. M2 and M₃both cosiderably reduced the plant moisture content in which harvesting occurred 12 and 8 days respectively sooner than the control. In M1, due to high grain moisture and non - simultaneous grain filling in different tillers, many of panicles desiccated prior to maturity lost their quality. In M4, the crop harvested was only 2 days earlier than the control. Analysis of variance showed that there were no significant effects of treatments on evaluated traits. It seems that rice plant could be reliably desiccated by Sodium Chlorat and harvested earlier without any adverse effects on its quality and quantity. </p> برنج، خشکاننده شیمیایی، کیفیت دانه Chemical desiccant, Grain quality, Rice. 81 90 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-768&slc_lang=fa&sid=1 M. Modaraye Mashhoud مجید مدارای مشهود No M. Esfahany مسعود اصفهانی Yes M. Nahvi مجید نحوی No