fa برآورد هتروزیس در هیبریدهای F₁ گندم دوروم تحت شرایط مزرعه عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p style="DIRECTION: rtl">  این پژوهش به منظور برآورد هتروزیس در 12 هیبرید F₁ گندم دوروم با استفاده از صفات زراعی و مورفولوژیک انجام گردید. گزینش والدین براساس فاصله ژنتیکی برآورد شده طی دو سال آزمایش مزرعه­ای انجام و سپس با تلاقی والدین، هیبریدهای F₁ آنها تولید شد. بدین منظور 23 ژنوتیپ (شامل 11 والدین و 12 هیبریدهای F₁ ) در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1382 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان، واقع در لورک نجف­آباد ارزیابی شدند. صفات زراعی تعداد روز تا 50­% خوشه­دهی، تعداد روز تا 50­% گرده­افشانی، تعداد روز تا رسیدگی، ارتفاع بوته، طول سنبله، تعداد سنبله در واحد سطح، تعداد دانه در خوشه، وزن دانه در خوشه، وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه و شاخص برداشت در کلیه ژنوتیپ­ها اندازه­گیری شد. نتایج تجزیه واریانس تفاوت­های معنی‌داری را بین والدین، هیبریدهای F₁ و والد در برابر تلاقی برای تمام صفات نشان داد که بیانگر تنوع مناسب ژرم‌پلاسم مورد مطالعه و وجود هتروزیس بوده است. بر­آورد ارزش هتروزیس بر­اساس مقایسه با والد برتر نشان داد که هیبریدهای H_{PI40100×PI40099} و H_{Eupoda6× Chahba88} به طور معنی­داری از نظر رسیدگی و زودرس بودن بالاترین مقادیر هتروزیس را داشته­اند. ضمن این‌که بیشترین درصد هتروزیس از نظر صفات عملکرد دانه و اجزای عملکرد در بین 12 هیبرید مورد بررسی به هیبریدهای H_{Altar84/Ald×Chahba88} ، H_{Buchen7×Chahba88} و H_{Eupoda6×Mexi75/Vic} اختصاص داشت. ارقام والدینی که توانایی و پتانسیل کافی برای تولید هیبریدهای با عملکرد مطلوب دارند عبارت‌اند از: ژنوتیپ­های Eupoda6 ، Odin12 ، Altar84/Ald و 45063Karaj در تلاقی با ژنوتیپ Mexi75/Vic و هم‌چنین ارقام Buchen7 و Altar84/Ald در تلاقی با Chahba88 . </p> <p>  An experiment was conducted to investigate the heterosis in 12 F₁ hybrids of durum wheat using agronomic and morphological traits. Parents were selected according to the estimated genetic distances based on the results of a two-year field experiment, which were then crossed to produce F₁ hybrids. Twenty-three genotypes (including 11 parents and 12 hybrids) were evaluated using a randomized complete block design with three replications Research Farm of College of Agriculture, Isfahan University of Technology, located at Lavark, Najaf- Abad in 2003. Agronomic characteristics comprised days to 50% flowering, days to 50% pollination, days to maturity, plant height, spike length, grain weight per spike, number of grain per spike, number of spike per m², 1000-grain weight, biological yield, grain yield and harvest index. The results of analysis of variance showed significant differences among parents F₁ hybrids and parents vs. crosses for all the studied traits. Substantial differences in the level of heterosis for plant maturity were detected among the hybrids with the highest heterosis belonging to H_{PI40100×PI40099} and H_{Eupoda6× Chahba88} hybrids. Furthermore, superior hybrids included H_{Altar84/Ald×Chahba88}, H_{Buchen7×Chahba88 and}H_{Eupoda6×Mexi75/Vic} possessing the highest heterosis for grain yield and grain yield components among 12 hybrids of the present experiment. Eventually, it is concluded that Eupoda6, Odin12, Altar84/Ald and 45063Karaj genotypes when crossed with Mexi75/Vic genotype as well as Buchen7 and Altar84/Ald genotypes when crossed with Chahba88 genotype produced superior F₁ hybrids. </p> هتروزیس، گندم دوروم، هیبرید F₁ و عملکرد دانه Durum wheat, Heterosis, Hybrid F₁, Grain yield. 159 170 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-775&slc_lang=fa&sid=1 E. Farahani الهام فراهانی No A. Arzani احمد ارزانی Yes