fa سینتیک معدنی شدن نیتروژن در یک خاک تیمار شده با کمپوست، ورمی‌کمپوست و کود دامی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p style="DIRECTION: rtl">  آگاهی بر سرعت معدنی شدن نیتروژن از منابع مختلف آلی یک عامل کلیدی برای تعیین نیاز کودی نیتروژن گیاه با حداقل آثار منفی زیست محیطی است. به منظور بررسی سرعت معدنی شدن نیتروژن کمپوست، ورمی‌کمپوست و کود دامی یک آزمایش انکوباسیون گلخانه‌ای به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار، چهار تیمار (کمپوست، ورمی‌کمپوست، کود دامی و شاهد) در دو سطح دمایی (8 و 25 درجه سانتی‌گراد) و دو سطح رطوبتی (50 و 85 درصد ظرفیت مزرعه‌ای) به مدت 90 روز انجام گردید. آمونیم و نیترات حاصل از فرایند معدنی شدن به روش اسپکتروفتومتری اندازه‌گیری شدند. مدل‌های مختلف سینتیکی با داده‌های معدنی شدن نیتروژن برازش داده شد. نتایج نشان داد که مدل سینتیکی ترکیب مرتبه صفر- مرتبه اول بهترین مدل سینتیکی برازش یافته با داده‌هاست. بیشترین مقدار نیتروژن معدنی شده ( N_min ) از کود دامی ( 78/87 mgN/kg معادل 54/14 درصد نیتروژن کل) در دمای 25 درجه سانتی‌گراد و کمترین مقدار ( 62/22 mgN/kg  معادل 62/4 درصد نیتروژن کل) از تیمار کمپوست در دمای 8 درجه سانتی‌گراد حاصل شد که این محاسبه، فرضیه کمتر بودن تجزیه‌پذیری کود کمپوست را تقویت می‌کند. شاخص قابلیت دسترسی نیتروژن ( N₀k ) برای تیمارهای کودی به ترتیب کود دامی> ورمی‌کمپوست> کمپوست بود. با افزایش دما و افزایش رطوبت خاک، معدنی شدن نیتروژن افزایش یافت و تأثیر دما بیشتر از تأثیر رطوبت خاک بود. مقدار نیتروژن معدنی شده ( N_min ) با نیتروژن قابل معدنی شدن بالقوه (^* N₀ ) (r =^�0/583  ) و شاخص قابلیت دسترسی نیتروژن (^* N₀k ) (r=^�0/834  ) هم‌بستگی نشان داد. </p> <p>  Understanding nitrogen mineralization from different organic sources should be a key factor in developing efficient prediction of the need for nitrogen fertilization with minimal negative environmental impact. In order to investigate nitrogen mineralization rate in soils amended with compost, vermicompost and cattle manure, an experiment was done as factorial in a randomized complete block design in three replications. Four treatments (compost, vermicompost, cattle manure and soil alone), two temperature levels (8 and 25 ⁰C) and two moisture levels (50% and 85% FC) were used for the 90 - day incubation study. Ammonium and nitrate were measured by spectrophotometer method. Results indicated that the mixed first-and zero-order kinetics model is the best model for our data. Cattle manure treatment had the highest N_min at 25 ⁰C (87.78 mgN/kg equal to 14.54% N_total) and the least value (23.62 mgN/kg equal to 4.62% N_total) was obtained for the compost treatment at 8 ⁰C. N₀k (nitrogen availability index) for treatments was in the following order: Cattle manure>Vermicompost >Compost. With increasing the temperature and moisture, N mineralization increased. Also N_min positively correlated with N₀ (r =0.583*), and N₀k (r =0.834**). </p> معدنی شدن نیتروژن، مدل‌های سینتیکی، کمپوست، ورمی‌کمپوست، کود دامی Nitrogen mineralization, Kinetic models, Compost, Vermicompost, Cattle manure 405 414 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-795&slc_lang=fa&sid=1 S. Soodaee Mashaee صاحب سودایی مشاعی Yes N. Aliasgharzade ناصر علی‌اصغرزاده No S.h. Ostan شاهین اوستان No