fa تغییرات خواص فیزیکوشیمیایی و ساختار مولکولی نشاسته گندم تحت تأثیر دما و فشار تنشی بالا عمومی Ggeneral پژوهشي Research در این تحقیق تأثیر دو فرایند حرارتی متداول در پخت مواد غذایی شامل اتوکلاو و اکستروژن بر خواص فیزیکوشیمیایی و ساختارمولکولی نشاسته گندم بررسی شده است. نتایج نشان داد که فرایند پخت با اتوکلاو باعث افزایش حلالیت و کاهش ویسکوزیته نسبی نمونه‌ها می‌‌شود که خود دلیلی بر احتمال شکستگی مولکول‌های نشـاسته می‌باشد. به‌علاوه ثابت ماندن ضریب ته‌نشین شدن (<em>s-value</em>) آمیلوز و کاهش <em>s-value</em> آمیلوپکتین نمونه‌ها با افزایش دما تأکیدی بر تجزیه مولکولی نشاسته خصوصا˝ آمیلوپکتین بود، درحالی‌که ساختار آمیلوز بدون تغییر باقی ماند. نتایج نشان داد که کاهش آب مصرفی در تهیه نمونه‌ها جهت فرایند اکستروژن باعث افزایش نیروی برش و فشار لازم جهت این فرایند گردید که خود باعث تغییراتی در ساختار نشاسته شد که شامل تخریب گرانول‌های نشاسته، ایجاد اتصال آمیلوز با چربی و نیز تجزیه آمیلوپکتین بود که با مشاهده کاهش در <em>s-value</em> آمیلوپکتین مشخص گردید. هم‌چنین با کاهش آب مصرفی پف‌کردگی محصول نهایی افزایش ولی ویسکوزیته آب سرد و نهایی آنها کاهش یافت. این مشاهدات می‌تواند دلیلی بر تأثیر خواص مولکولی نشاسته بر بعضی خواص فیزیکی محصول نهایی باشد که خود اهمیت مطالعات مولکولی را برای توجیه خواص فیزیکی محصولات آشکار می‌سازد . ‏ In this research the effects of two common cooking processes of foods, namely, autoclave and extrusion cooking on the molecular and physicochemical properties of wheat starch were investigated. The results showed that the solubility of the autoclaved samples increased with increasing the temperature while their relative viscosity decreased. These findings indicated that the molecular degradation of starch could occur during autoclave cooking. Moreover, constant sedimentation coefficient (s-value) of amylose and decreasing the s-value of amylopectin with increasing the temperature further confirmed degradation of amylopectin in particular. The results of the extruded samples showed that reduction in water content may increase the shear and pressure produced during extrusion cooking, which in turn could cause several changes in starch properties including degradation of starch granules, formation of amylose-lipid complex and degradation of amylopectin (as determined by reduction of the s-values). Also, reduction in water content could increase the puffiness of the final products and reduce the cold-water and final viscosities of the extruded samples. These observations may indicate the importance of the molecular studies of starch for better interpretation of physical changes of the final products. نشاسته گندم، اکستروژن، اتوکلاو، ساختار مولکولی، ضریب ته‌نشینی Wheat starch, Extrusion, Autoclave, Molecular structure, Sedimentation coefficient. 335 347 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-841&slc_lang=fa&sid=1 M. Majzoobi مهسا مجذوبی Yes A. Farahnaki عسگر فرحناکی No