fa تأثیر شرایط آزمایش، مقدار ماده آلی، رس و کربنات کلسیم خاک بر میانگین وزنی قطر و مقاومت کششی خاکدانه ها در برخی از خاک های استان همدان عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p style="DIRECTION: rtl" align="justify">ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک و شرایط آزمایش بر پایداری ساختمان خاک مؤثرند. در این پژوهش اثر شرایط آزمایش در کنار ویژگی‌های ذاتی بر پایداری خاکدانه‌های شماری از خاک‌های استان همدان به کمک روش الک تر و اندازه‌گیری مقاومت کششی خاکدانه‌ها بررسی شد. از دو شاخص میانگین وزنی قطر (MWD) و مقاومت کششی (Y) خاکدانه‌ها برای بیان پایداری ساختمان خاک استفاده شد. در روش الک تر و با استفاده از پیش-تیمار مرطوب کردن آهسته، سه زمان متفاوت (5، 10 و 15 دقیقه) الک‌کردن خاکدانه‌ها در آب به منظور اعمال تنش‌های مکانیکی- آبی در نظر گرفته شد. مقاومت کششی خاکدانه‌ها نیز در دو شرایط رطوبتی هوا-خشک و مکش ماتریک  500kPa به روش غیرمستقیم برزیلی اندازه‌گیری شد. با توجه به پایداری ساختمانی نسبتاً ضعیف خاک‌های همدان که از ویژگی‌های مناطق خشک و نیمه‌خشک است، زمان‌های کوتاه الک کردن خاکدانه‌ها برای تشخیص تغییرات پایداری ساختمان ناشی از ویژگی‌های ذاتی مناسب‌تر بود. در بین ویژگی‌های مؤثر بر MWD، بیشترین نقش مربوط به ماده ‌آلی بود. از سه ویژگی ذاتی ماده آلی، رس و کربنات کلسیم که اثر آنها بر Y خاکدانه‌ها بررسی شد، تأثیر ماده آلی به مراتب بیشتر از دو ویژگی دیگر بود. بالاترین ضریب تبیین (R²) برای رابطه Y خاکدانه‌ها با ویژگی‌های ذاتی خاک‌های مورد بررسی در مکش ماتریک 500kPa حاصل شد. نقش ماده آلی در این خاک‌ها در ایجاد خاکدانه های پایدار نسبت به سایر ویژگی‌های خاک بیشتر قابل توجه است. نتایج این پژوهش، زمان‌های کوتاه الک کردن (5 دقیقه در الک تر) و مکش ماتریک 500kPa  را برای اندازه‌گیری مقاومت کششی برای ارزیابی پایداری ساختمان خاک‌های استان همدان توصیه می‌کند. </p> Soil physical and chemical properties, and test conditions might affect soil structural stability. In this study, the effects of test conditions as well as intrinsic soil properties on structural stability were investigated for selected soils from Hamedan Province. Mean weight diameter (MWD) and tensile strength (Y) of aggregates were determined by wet sieving method and indirect Brazilian test, respectively. The soil samples were pre-wetted slowly to matric suction of 200 kPa before the wet sieving. The pre-wetted samples were wet-sieved for 5, 10 and 15 min in order to simulate different hydro-mechanical stresses imposed on soil structure. Tensile strength of soil aggregates were also measured at air-dry and 500 kPa matric suction conditions. Short duration shaking (i.e. 5 min) could effectively discriminate the Hamedan soils in terms of structural stability due to their fairly low aggregate stabilities. The soil organic matter content had the highest impact on MWD followed by both clay and CaCO₃ content. The same was true for the Y values i.e. OM played the highest role in mechanical strength of soil aggregates. The highest coefficient of determination (R²) was obtained between Y and the intrinsic soil properties for matric suction of 500 kPa. The organic matter content had an important role in water and mechanically stable soil aggregates. The results indicated that short-duration wet sieving (i.e. 5 min) and measurements of tensile strength at matric suction of 500 kPa could be recommended for aggregate stability assessment in Hamedan soils پایداری ساختمان خاک، الک تر، روش برزیلی، مکش ماتریک، بافت خاک، ماده آلی، کربنات کلسیم Soil structural stability, Wet sieving, Brazilian test, Matric suction, Soil texture, Organic matter, Calcium carbonate 123 134 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-871&slc_lang=fa&sid=1 A. Khazaei علی خزائی Yes M.R. Mosaddeghi محمد ‌رضا مصدقی No A.A. Mahboubi علی ‌اکبر محبوبی No