fa چگونگی تکوین دره زاینده‌رود عمومی Ggeneral پژوهشي Research شناخت از پیشینه تکاملی اراضی به ما در فهم محیط فیزیکی و فرایندهای حاکم در خاک کمک کرده و امکان هدایت بهتر تحقیقات وابسته به خاک را ایجاد می نماید. هدف این مطالعه روشن نمودن تاریخچه تکاملی دره زاینده رود از اواخر دوران سوم تاکنون می باشد. در راستای رسیدن به این هدف، ساختار مکانی اراضی در سه بعد در محدوده ای به نمایندگی کل دره زاینده‌رود مورد مطالعه قرار گرفت، فرایند های زمین شناسی و زمین ریخت شناسی مؤثر بر تشکیل و تکامل منطقه شناسایی و آثار و شواهد به ارث رسیده از آنها در مقاطع خاک مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. شواهد به‌دست آمده و نتایج تجزیه و تحلیل ها مؤید این است که بعد از تشکیل رودخانه زاینده‌رود و شکل گرفتن حوضه مربوطه، از میوسن تا کنون به‌ترتیب وقایع زیر اتفاق افتاده است: 1- تشکیل آبرفت‌های دانه درشت گچ دار قدیمی، 2- تشکیل لاگون‌ها، 3- تغییر مسیر رودخانه، 4- تشکیل پلایا‌ها، تشکیل تراس‌های جدید رودخانه و 5- شروع فرسایش بادی. Determination of landscape evolution is useful to well understand the physical environment and it also enables us to conduct the soil related studies. The objective of this study was to establish the historic evolution of Zayandeh-rud Valley from late Tertiary to Quaternary. To achieve this objective, the spatial structure of a representative area of Zayandeh-rud Valley in three dimensions was examined. Responsible geologic and geomorphic processes of landscape formation were determined and inherited records and evidences of changes in soil development were investigated. The inherited foot marks and different analyses proved that following the Zayandeh-rud River formation, from Miocene to present time, the following processes and events have occurred during valley formation pathway: 1- formation of old gypsiferous gravelly alluviums, 2- lagoon formation, the change in the river pathway, 3- playa formation, 4- river terrace deposition and 5- starting of wind erosion. تکوین دره زاینده‌رود، شکل‌گیری زمین نماها، فرایندهای زمین ریختی و تشکیل پلایا‌ها Zayandeh-rud Valley evolution, Landscape formation, Geomorphic processes, Playa formation. 137 151 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-872&slc_lang=fa&sid=1 N. Toomanian نورایر تومانیان Yes H. Khademi حسین خادمی No A. Jalalian احمد جلالیان No