fa بررسی اثر سرعت خطی کوبنده و رطوبت محصول روی تلفات و ضایعات کوبش ارقام متداول برنج عمومی Ggeneral پژوهشي Research بخش اعظمی از تلفات و ضایعات محصول برنج ممکن است در مرحله کوبش اتفاق بیافتد. یکی از عوامل مؤثر بر میزان تلفات و ضایعات واحد‌های کوبش خرمنکوب‌ها و ماشین‌های برداشت، سرعت خطی کوبنده می‌باشد. در این طرح اثر سه عامل که عبارت‌اند از: سرعت خطی کوبنده (در 5 سطح) و میزان رطوبت محصول (در2 سطح) و ارقام متداول برنج (4 رقم) بر تلفات و ضایعات کوبش مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت. برای انجام عمل کوبش از واحد کوبش (T25) که کوبنده آن دارای دندانه‌های از نوع قلابی می‌باشد، استفاده شد. عوامل وابسته شامل در صد دانه‌های کوبیده نشده(تلفات کوبش) و دانه‌های آسیب دیده (ضایعات کوبش) بود. برای تجزیه و تحلیل داده‌های به‌دست آمده از طرح آزمایش کرت‌های خرد شده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی و برای مقایسه میانگین‌ها از آزمون چند دامنه‌ای دانکن استفاده شد. نتایج آزمایش‌ها نشان داد که اثرات رقم و سرعت خطی کوبنده بر درصد تلفات کوبش و اثرات رقم، سطح میزان رطوبت و سرعت خطی کوبنده بر درصد دانه‌های آسیب دیده معنی‌دار (سطح احتمال 1 درصد) بوده است. مناسب‌ترین سرعت خطی کوبنده معادل 14m/s می‌باشد و رقم هاشمی دارای بیشترین مقدار درصد تلفات کوبش و رقم بینام دارای کمترین درصد تلفات کوبش بوده است. از بین ارقام مورد آزمایش، رقم بینام از میانگین درصد دانه‌های صدمه دیده بیشتری برخوردار بوده است. به‌طور کلی، کاهش رطوبت محصول باعث افزایش میانگین درصد دانه‌های صدمه دیده در آزمایش‌ها شده است. A considerable portion of threshing losses and waste of rice takes place in threshing stage. One of the effective factors in threshing losses and waste of threshing units, threshers and harvesting machines, is the drum speed. In this research, effects of three factors including drum speed (five levels), crop moisture content (two levels) and rice common varieties (four varieties) on threshing losses and waste were studied. The thresher T25 was used for the investigation. It has wire loop type tooth. Dependent factors included unthreshed grains percentage (threshing losses) and damaged grains percentage. The obtained data was analyzed by split–split plot test based on Complete Randomized Blocks Design. The mean values were compared using Duncan’s Multiple Range Test. The tests results revealed that significant effect of variety type and drum linear speed on threshing losses (P<0.01). Furthermore, the effects of variety type, moisture content and drum speed on damaged grains were also significant. The optimum drum speed was 14 m/s. The most and the least of threshing losses belong to <em>Hashemy</em> and<em> Binam</em> varieties, respectively. Among the tested varieties,<em> Binam</em> variety showed the highest percentage of the damaged grains. In general, decreasing the crop moisture resulted in increasing the mean damaged grain. سرعت خطی کوبنده، کوبش، تلفات، ضایعات، برنج Drum speed, Threshing, Losses, Waste, Rice. 223 231 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-878&slc_lang=fa&sid=1 E. Askari Asli Ardeh عزت‌اله عسکری اصلی ارده Yes S. Sabori صمد صبوری No M. R. Alizadeh محمدرضا علیزاده No