Journal of Water and Soil Science

fa ارزیابی مقاومت تراکمی (تنش‌پیش- ‌تراکمی) خاک با استفاده از آزمایش‌های نشست صفحه‌ای و فشردگی محصور Evaluation of Soil Compaction Strength (Pre-Compaction Stress) Using Plate Sinkage and Uniaxial Confined Compression Tests عمومی Ggeneral پژوهشي Research برای جلوگیری از تراکم خاک، دانستن حد تنش فشاری مجاز (مقاومت تراکمی) خاک حائز اهمیت می‌باشد. تنش پیش-‌تراکمی (σpc ) به‌عنوان معیاری از مقاومت به تراکم خاک و برای تعیین درجه تراکم‌پذیری خاک پیشنهاد شده است. در این پژوهش، σpcخاک با استفاده از آزمایش‌های نشست صفحه‌ای (PST) و فشردگی محصور (CCT) تعیین گردید. آزمایش‌ها روی نمونه‌هایی از یک خاک لوم-‌شنی انجام گرفت. برای تهیه نمونه‌های خاک با درجات مختلف تراکم، از دو سطح رطوبت (17 و 19 درصد وزنی خشک) و شش سطح تنش پیش-‌باری (0، 25، 50، 100، 150 و 200 کیلوپاسکال) استفاده شد. برای بررسی اثر رطوبت و تنش پیش-‌باری بر σpcبراورده شده، از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی و با سه تکرار استفاده شد. مقادیر σpcتعیین شده به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر ترکیب بارگذاری و شرایط رطوبتی خاک قرار گرفت. نتایج آزمایش PST نشان داد که با افزایش مقدار تنش پیش-‌باری و رطوبت خاک، میزان σpc به ترتیب افزایش و کاهش یافته است. در صورتی که در آزمایش CCT با افزایش رطوبت خاک، σpc براورد شده به‌طور معنی‌داری افزایش یافت. هم‌چنین نتایج نشان داد که با آزمایش PST، مقاومت تراکمی خاک ( σpc) با دقت تعیین شد، در صورتی‌که مقادیر تعیین شده با آزمایش 4/5 ،</span CCT (در رطوبت 17%) و 5/8 (در رطوبت 19%) برابر مقادیر تنش پیش- ‌باری اعمال شده به خاک بودند. نتایج این تحقیق نشان داد که σpc بستگی به روش آزمایش فشاری داشته، آزمایش‌ PST روشی مناسب برای براورد مقاومت تراکمی (تنش پیش- تراکمی) خاک بوده و در مدیریت پایدار خاک (از جنبه‌های تردد‌پذیری خاک و خاک‌ورزی) و اثر عوامل مختلف مدیریتی بر تنش پیش- ‌تراکمی خاک قابل استفاده می‌باشد. For prevention of soil compaction, knowledge of allowable compression stress limit (compaction strength) in soil is important. Pre-compaction stress ( σpc) was introduced as soil compaction strength and often used as a criterion for evaluation of soil susceptibility to compaction. In this research, pre-compaction stress was measured for a sandy loam soil with plate sinkage (PST) and confined compression (CCT) tests. To prepare soil samples with different initial compactness, two soil water contents (17 and 19%db) and six pre-loading stresses (0, 25, 50, 100, 150 and 200 kPa) were used. The effects of soil water content and pre-loading stress on estimated pre-compaction stress were studied using a factorial experiment in a completely randomized design with three replications. The σpcvalues were significantly influenced by loading combination and soil water content. For PST, pre-load increase and higher soil water content resulted in higher and lower values of σpc , respectively. However, predicted σpc value increased with higher soil water content for CCT. The results also showed that the σpc predicted with PST was accurate, whereas the values obtained with CCT were 4.5 (at 17 %db) and 8.5 (at 19 %db) times higher than the applied pre-loads. Overall, the findings indicated that σpc prediction depends on the compression test, and PST could be a suitable method for soil pre-compaction stress (compaction strength) determination in sustainable soil management, i.e., soil trafficability and tillage. The PST method is also suitable to assess the effect of managing factors on pre-compaction stress. تراکم خاک، مقاومت خاک، تنش ‌پیش-‌‌تراکمی، آزمایش نشست صفحه‌ای، آزمایش فشردگی محصور Soil compaction, Soil strength, Pre-compaction stress, Plate sinkage test, Confined compression test. 245 254 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-880&slc_lang=fa&sid=1 M. Tahmasbi منا طهماسبی Yes A. Hemmat عباس همت No M. Vafaian محمود وفاییان No M. R. Masaddeghi محمدرضا مصدقی No