fa برآورد توده زنده و تولید ثانویه ماکروبنتوزهای خورموسی عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>به منظور بررسی و برآورد توده زنده و تولید ثانویه ماکروبنتوزهای خورموسی، در خلال سال‌های 1375 و 1376، تعداد 216 نمونه رسوب از چهار خور مهم خورموسی برداشت گردید. نمونه‌برداری‌ها هر دو ماه یک بار از بخش‌های ابتدا، وسط و انتهای هر خور و با استفاده از گرب با سطح 1/0 متر مربع انجام گرفت. برای تعیین توده زنده با روش ارائه شده توسط کریسپ، میزان توده زنده گروه‌های مختـلف ماکروبنتوزی بـر پـایه وزن خشک و وزن خـاکستر محاسبه گردید. محـاسبه تـولیـد ثـانویه مـاکروبنتوزها بـا استفاده از گونه .<span style="font-style: italic">Apseudes </span>sp (یک گونه سخت‌پوست بنتیک)، که در کلیه فصول و نمونه‌برداری‌ها حضور داشت، صورت گرفت.</p><p> نتایج بررسی نشان می‌دهد که از نظر ماکروبنتوز، خورموسی از توده زنده کلاً محدودی برخوردار است (18/0 گرم در متر مربع)، که بیشترین و کمترین میزان به ترتیب در تیرماه (54/33 گرم وزن خشک در متر مربع) و آذرماه (19/2 گرم وزن خشک در متر مربع) به دست آمده است. در همین زمینه، خور دورق با 93/24 گرم در متر مربع وزن خشک بیشترین میزان توده زنده، و خور بی‌حد با 24/2 گرم در متر مربع وزن خشک کمترین میزان توده زنده را داشته است. در طول دوره بررسی 1483 عدد از گونه .<span style="font-style: italic">Apseudes </span>sp جمع‌آوری گردید، که با استفاده از روش باتاچاریا در پنج کلاس طولی (سنی) قرار گرفتند. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که تولید ثانویه سالیانه این گونه برابر 080/0 گرم در متر مربع و بیشترین میزان تولید ثانویه این گونه معادل 033/0 گرم در متر مربع و مربوط به گروه سنی یک است. هم‌چنین، نسبت تولید به توده زنده این گونه برابر 44/0 محاسبه گردید. برآورد کل میزان تولید سالیانه ماکروبنتوزها، با توجه به مساحت تقریبی خورموسی، برابر 24300 تن برآورد شد که با در نظر گرفتن هرم و زنجیره غذایی دریاها و میزان انتقال انرژی از یک سطح تغذیه‌ای به سطح دیگر، که برابر 10 درصد می‌باشد، رقم 2430 تن تولد سالیانه ذخایر خورموسی قابل پیش‌بینی است. </p> <p>To estimate the biomass and secondary production of macrobenthos in Khore-e-Mousa creeks, 216 sediment samples were taken. The sampling period started in 1996 and terminated in 1997. A bimonthly sampling strategy was adopted. The samples were taken by Van-Veen grab (0.1 m²) from the beginning, middle and end of each creek (Khor). To estimate the biomass of the macrobenthos, the Crisp method (1984) was employed. The standing crop was expressed as dry weight and ash free dry weight. For the measurement of secondary production, a dominant crustacean species <span style="font-style: italic">Apseudes</span> sp. was used. </p><p>The results indicated a low biomass per unit area in Khore-e-Mousa creeks. Maximum and minimum amounts of the standing crop were found to be in June (33.5 g DW/m²) and December (2.19 g DW/m²), respectively. Amongst all creeks, Douragh creek displayed the highest (24.93 g DW/m²) and Beehad the lowest (2.24 g DW/m²) standing crops. During the study period, 1483 individuals of <span style="font-style: italic">Apseudes </span>sp. were collected and grouped into 5 age classes according to Bhattacharya (Sparre, 1989) method. The secondary production was estimated to be 0.08 g/m² ash free dry weight (AFDW). The production/biomass ratio (P/B), therefore, is calculated as 0.08÷0.18=0.44. Considering the ecological efficiency, (transfer efficiency) of different trophic levels which is about 10%, the fish production is estimated to be 2430 tons in Khore-e-Mousa area. </p> توده زنده، تولید ثانویه، ماکروبنتوز.، نسبت تولید به توده زنده Biomass. Secondary production. Macrobenthos. PB ratio. 137 150 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-89&slc_lang=fa&sid=1 S. M. B. Nabavi سیدمحمدباقر نبوی Yes A. Savari احمد سواری No Gh. H. Vosoughi غلامحسین وثوقی No A. R. Nikouy علیرضا نیکویان No