fa مقایسه انتخاب مستقیم و غیر مستقیم براساس شاخص‌های مختلف انتخاب در لاین‌های گندم در شرایط معمول و تنش رطوبتی عمومی Ggeneral پژوهشي Research برای بهبود صفت پیچیده‌ای مانند عملکرد که توارث‌پذیری پایینی دارد، از انتخاب غیرمستقیم توسط صفات دیگر و نیز شاخص مناسبی براساس چند صفت مؤثر بر عملکرد استفاده می‌شود. این مطالعه با هدف ارزیابی کارآیی روش‌های مختلف انتخاب در 23 لاین<span dir="ltr"> F</span>_{<span dir="ltr">2 </span><span dir="ltr">: </span>}<span dir="ltr">₄ </span>گندم حاصل از تلاقی دو رقم ویرمارین (حساس به خشکی) و سرداری (متحمل به خشکی) انجام شد. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار و دو تیمار آبیاری پس از 3±70 و 3±120 میلی‌متر تبخیر از تشت تبخیر کلاس A به ترتیب برای شرایط غیرتنش و تنش در سال 1383 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان اجرا گردید. برای هر یک از این شرایط شـاخص‌های انتخاب با استفاده از چهار صفت تعداد سنبله در متر مربع، تعداد روز تا سنبله دهی، تعداد دانه در سنبلـه و وزن دانـه و هم‌چنین پاسخ‌های مستقیم و همبسته این صفات به همراه عملکـرد، محاسبه شدند. نتایج پاسخ‌های مستقیم و همبسته صفات به انتخاب نشان داد که برای شرایط مشابه با این بررسی ژنوتیپ‌های زودرس با تعداد سنبله زیاد، تعداد دانه کم و وزن دانه بالا از پتانسیل عملکرد بالاتری برخوردار هستند. تعداد سنبله در متر مربع و وزن هزاردانه پاسخ مثبتی به انتخاب در اکثر شاخص‌ها و در هر دو شرایط داشتند، ولی پاسخ روز تا سنبله دهی و تعداد دانه در سنبله در شاخص‌ها منفی بود. بنابراین انتخاب براساس این شاخص‌ها نیز باعث گزینش ارقام زودرس با تعداد سنبله بالا و تعداد دانه کم و وزن دانه بالا می‌شود که از پتانسیل عملکرد بیشتری برخوردار هستند. در این بررسی شاخص‌های اسمیت - هیزل و پایه بریم - ویلیامز کارآیی انتخاب بالاتری داشتند. To improve a complex character such as yield with low heritability, the use of indirect selection through other characters and a selection index based on different effective traits is recommended. This study was conducted to evaluate different selection methods by using 23 F2:4 wheat lines derived from the cross of Virmarin (susceptible cultivar) and Sardari (tolerant cultivar) at Research Farm of Isfahan University of Technology. A randomized complete block design with three replications was used in two irrigation treatments (i.e. irrigation after 70±3 and 120±3 mm evaporation from class A pan). For each irrigation treatment, different selection indices were constructed based on the number of spike per m², days to heading, number of grain per spike and 1000 – kernel weight. Also direct and correlated responses were calculated for these traits. The results of the response to selection and correlated response indicated that in the same conditions of this study, early heading cultivars with high number of spikes and low number of grain per spike with high 1000-kernel weight will have more yield potential. Number of spike per m² and 1000-kernel weight exhibited positive response in most of the indices and both irrigation treatments, while days to heading and number of grain per spike revealed negative responses. Thus selection based on these indices would result in early heading cultivars with high spike per m2, low number of grain per spike and high 1000–kernel weight. It was also found that Smith-Hazel and Brim-Williams indices had the highest efficiencies. انتخاب مستقیم و غیر مستقیم، تنش رطوبتی، شاخص‌های انتخاب، گندم، واکنش همبسته Wheat, Correlated response, Direct and indirect selection, Drought stress, Selection indices. 21 32 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-894&slc_lang=fa&sid=1 A. M. Rezai عبدالمجید رضائی Yes M. Yousofi Azar معصومه یوسفی‌آذر No