fa تأثیر تراکم گیاهی بر کشت مخلوط سویا<span dir=ltr>(<i>Glycine max</i> L.)</span> و سورگوم<span dir=ltr>(<i> Sorghum bicolor</i> L.)</span> عمومی Ggeneral پژوهشي Research با توجه به تأثیر افزایش تنوع گونه‌ای در حفظ تعادل اکولوژیک و ثبات اکوسیستم‌های کشاورزی، دو آزمایش مزرعه‌ای به‌منظور تعیین تراکم‌های مناسب سویا و سورگوم علوفه‌ای درکشت مخلوط در سال‌های 1381 و 1382 درمزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز اجرا گردید. الگوی کاشت، روش سری‌های افزایشی بود.آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار پیاده گردید. فاکتور اول تراکم‌های 20، 30، 40 و 50 بوته در مترمربع سویا و فاکتور دوم تراکم‌های0، 4، 8، و 12 بوته در متر‌مربع سورگوم در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که اثرات تراکم‌های سویا و سورگوم روی عملکرد هر دوگونه معنی‌دار بود. با افزایش تراکم سویا تا 40 بوته در متر‌مربع عملکرد سویا افزایش نشان داد، ولی با افزایش تراکم از 40 به 50 بوته، عملکرد آن کاهش یافت. با افزایش تراکم سویا نیز از عملکرد سورگوم کاسته شد. عملکرد سورگوم و سویا با افزایش تراکم سورگوم به ترتیب افزایش و کاهش نشان دادند. نسبت‌های تراکم 20:4 و 50:12 بوته درمترمربع سورگوم به سویا به ترتیب با 6/1 و 8/0 بیشترین و کمترین مقدار نسبت برابری زمین (LER) را به خود اختصاص دادند. بنابراین، نتیجه‌گیری می‌شود که کشت مخلوط سویا و سورگوم ممکن است مزیت بیشتری نسبت به کشت خالص آنها در شرایط مشابه با مطالعه حاضر داشته باشد. Concerning the effects of increasing the species number on the maintenance of ecological stability and agricultural ecosystems sustainability, two field studies were conducted in 2002 and 2003 to evaluate the effects of plant population densities on soybean and sorghum intercropping at the Research Center, the Faculty of Agriculture, Tabriz University, Tabriz, Iran. Cultural pattern was an additive series. The factorial set of treatments was arranged within a randomized complete block design with three replications. The first factor comprised soybean densities of 20, 30, 40, and 50 plants/m², and the second factor consisted of sorghum densities of 0, 4, 8, and 12 plants/m². The results indicated that both soybean and sorghum yields were significantly affected by soybean and sorghum densities. Soybean yield increased as density increased up to 40 plants/m², and then decreased with increasing soybean density from 40 to 50 plants/m². With increasing soybean density, sorghum yield was decreased. Sorghum and soybean yields, respectively, increased and decreased as sorghum density increased. On the other hand, Soybean and sorghum densities of 20:4 (1.6) and 50:12 (0.8) had the highest and the lowest LER (Land Equivalent Ratio), respectively. It was, therefore, concluded that intercropping of Soybean and sorghum, is more advantageous, compared to their pure cultivation in the same conditions. سویا، سورگوم، تراکم، کشت مخلوط Soybean, Sorghum, Density, Intercropping. 35 44 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-895&slc_lang=fa&sid=1 Y. Raei یعقوب راعی Yes K. Ghasemi Golezani کاظم قاسمی گلعذانی No A. Javanshir عزیز جوانشیر No H. Aliari هوشنگ آلیاری No A. Mohammadi ابوالقاسم محمدی No