fa ارزیابی تنوع ژنتیکی گندم دوروم (<i> Triticum turgidum</i> var. durum) با استفاده از نشانگرهای رتروترانسپوزونی (SSAP) عمومی Ggeneral پژوهشي Research تنوع ژنتیکی گیاهان زراعی اصلی همانند گندم دوروم با گذشت زمانی کاهش پیدا کرده است. ارزیابی تنوع ژنتیکی در کارایی حفاظت از ژرم پلاسم و کاربرد آن حائز اهمیت می‌باشد. در این مطالعه 87 ژنوتیپ بومی‌دوروم متعلق به مناطق مختلف ایران و 21 ژنوتیپ خارجی از 10 کشور با استفاده از 10 ترکیب آغازگری SSAP ارزیابی شدند. رتروترانسپوزون‌ها توالی‌های متحرک در داخل ژنوم می‌باشند که از طریق یک RNA حدواسط در داخل ژنوم جابه‌جا می‌شوند و توزیع بسیار زیلدی در ژنوم دارند به همین دلیل در سال‌های اخیر نشانگرهای مولکولی براساس آنها طراحی شده است. نشانگرهای SSAP مورد استفاده در این تحقیق شامل <span dir="ltr">Tar</span><span dir="ltr">1،</span><span dir="ltr">Thv </span><span dir="ltr">19،</span><span dir="ltr">Tagemina، </span><span dir="ltr">BARE </span><span dir="ltr">-1 </span>می‌باشند. ترکیب آغازگری <em><span dir="ltr">Thv</span><span dir="ltr">19<span dir="ltr"></span></span></em><em><span dir="ltr">M </span><span dir="ltr">+ </span></em><span dir="ltr"><em>ACA</em> </span>در نمونه‌های ایرانی و خارجی دارای بیشترین میزان باند چند شکل(11 باند چند شکل) بود. میزان چند شکلی مشاهده شده توسط هر کدام از نشانگرهای بالا در ژنوتیپ‌های بومی‌به ترتیب 7/26%، 3/27%، 5/51%، 8/32% و در ژنوتیپ‌های خارجی 4/24%، 3/24%، 5/51%،5 / 28%می‌باشد. این نتایج نشان می‌دهد که <span dir="ltr">Tar</span><span dir="ltr">1،</span><span dir="ltr">Thv</span><span dir="ltr">19</span>در فرایندهای تکاملی گیاه مورد نظر بیشتر جابه‌جا شده‌اند. دندوگرام بر اساس الگوریتم UPGMA و ضریب تشابه دایس ترسیم شد. The genetic diversity of major crops, including durum wheat, has suffered an overall reduction with time. The knowledge of patterns of genetic diversity enhances the efficiency of germplasm conservation and improvement. In this study, 87 Iranian landraces of Triticum turgidum var. durum originating from different geographical areas of Iran, along with 21 durum cultivars from ten countries were evaluated using ten primer combination SSAP markers. Retrotransposons are mobile genetic elements that transpose via RNA mediation. They have wide distributions in genome because molecular markers have been designed based on them in recent years. SSAP markers BARE-1,Thv19, Tagermina and Tar1 were also used. Thv19<span dir="ltr"></span>M+ACA primer combination had the most polymorphic band in both landraces and cultivar durum wheats. Approximately 26.7 % BARE-1 bands were polymorphic in landraces.Thv19 showed a polymorphism level of 51.5%, and Tar1 and Tagermina displayed polymorphism levels of 32.8% and 27.2%, respectively. The amount of polymorphism in the studied cultivars for retrotransposons BARE1, Tagermina, Thv19 and Tar1 were 24.4%, 24.3%, 51.5%, 28.5%, respectively. This results show that Thv19 and Tar1 have more transpositional activity in the evolutionary process. Finally, Dendrogram was constructed to use algorithm UPGMA and Dice similarity coefficients. تنوع، گندم دوروم، رتروترانسپوزون، SSAP Diversity, Durum wheat, Retrotransposons, SSAP. 147 155 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-905&slc_lang=fa&sid=1 S.R. Monfared سجاد رشیدی منفرد Yes A. Hosseinzadeh عبدالهادی حسین زاده No M. Mardi محسن مردی No M.R. Naghavi محمد رضا نقوی No S.M. Pirseyedi سید مصطفی پیرسیدی No