fa استفاده از نشانگرهای ریزماهواره .<span dir=ltr><i> Pistacia khinjuk</i> </span> Stocks برای ارزیابی تنوع ژنتیکی ارقام تجاری پسته ایرانی عمومی Ggeneral پژوهشي Research به منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی ارقام پسته ایرانی، کارایی آغازگرهای ریزماهواره ای جداسازی شده از گونه وحشی خنجوک(.<em>Pistacia khinjuk</em> Stocks) روی ژنوتیپ‌های تجاری پسته متعلق به گونه .<em>P.vera</em> L بررسی شد. از مجموع 27 جفت آغازگر SSR استفاده شده، 25 جفت آغازگر قادر به تکثیر DNA در ارقام مختلف پسته بودند که از این تعداد، 19 جفت آغازگر تکثیر تمیز و قابل تفسیری داشته و از انتقال‌پذیری مطلوبی روی ارقام اهلی برخوردار بودند. مقایسه الگوهای تکثیر نشان داد، 11 جفت آغازگر محصول چندشکل دارند که مجموع 48 آلل در دامنه‌ای از دو تا 11 آلل را در بین ژنوتیپ‌های تحت بررسی تکثیر نمودند. متوسط تعداد آلل به ازای هر جایگاه و هتروزیگوسیتی مشاهده شده، به ترتیب 69/3 و 69/0 محاسبه گردید که حاکی از محتوای بالای اطلاعات نشانگرهای استفاده شده بود. بر اساس تجزیه خوشه‌ای به روش UPGMA و ضریب تشابه نی، ژنوتیپ‌های تجارتی پسته یک گروه بزرگ با سه زیر گروه متفاوت را تشکیل دادند، در حالی که ژنوتیپ‌های قزوینی ‌زودرس و سرخس که میوه‌های ریزتری داشته و به مناطق خاصی محدود هستند، در دو گروه متفاوت و مستقل از گروه ارقام تجاری پسته قرار گرفتند. به نظر می‌رسد ژنوتیپ قزوینی زودرس از سرخس مشتق شده باشد که ژنوتیپ اخیر احتمالاً یک ژنوتیپ تأثیرگذار در تکامل پسته‌های تجاری می‌باشد. نتایج این مطالعه نشان داد که نشانگرهای ریزماهواره پسته خنجوک با پراکندگی مناسب در طول ژنوم، از انتقال پذیری مناسبی بر روی ژنوتیپ‌های پسته اهلی برخوردار هستند و بنابراین می‌توان از این نشانگرها برای انگشت نگاری ژنتیکی ارقام تجاری پسته استفاده نمود. Microsatellite DNA markers isolated from wild species khinjuk (<em>Pistacia khinjuk</em> Stocks.) were used to evaluate the genetic diversity available in Iranian pistachio cultivars. Out of the 27 SSR primers tested initially, 25 could amplify the DNA in different pistachio cultivars, of which 19 primer pairs produced clear bands. Based on the amplification profiles of the genotypes by the remaining primer pairs, eight primers produced a monomorphic product and other 11 microsatellites markers were found polymorphic among the genotypes. The number of putative alleles amplified by each polymorphic SSR locus ranged from two to eleven alleles with a total of 48 alleles. An average of alleles and observed heterozygosity per locus was 3.69 and 0.69 respectively, showing that these microsatellites are highly informative for pistachio fingerprinting. The UPGMA cluster plots based on nei index placed the 20 commercial pistachio cultivars into a major group containing three distinguished subgroups however, genotypes, namely, Ghazvini zudras and Sarakhs (wild<em> P. vera</em>), were clearly situated into two distinct clusters, distant from the domesticated genotypes studied here. Both Ghazvini zudras and Sarakhs are known as small-fruited genotypes which are grown in restricted regions. Therefore, the distinctness of these genotypes can be attributed to their geographical isolation and morphological characteristics. It seems that Ghazvini zudras probably originated from Sarakhs variety which posses an important role in development of pistachio cultivars. The present study revealed that the khinjuk pistachio microsatellites are well distributed in the genome of<em> P.vera </em>, and are informative for estimating the extent of genetic diversity and characterization of pistachio cultivars. پسته، خنجوک، تنوع ژنتیکی، نشانگر SSR Pistachio, P. khinjuk , Genetic diversity, SSR marker. 207 217 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-910&slc_lang=fa&sid=1 H. Arabnezhad حسام عرب نژاد Yes M. Bahar مسعود بهار No A. Taj Abadi Pour علی تاج آبادی پور No