fa تأثیر سطوح مختلف کلریدسدیم بر بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی پسته در محیط آبکشت عمومی Ggeneral پژوهشي Research پسته یکی از مهم‌ترین محصولات اقتصادی ایران بوده که عمدتاً در مناطق شور کاشته می‌شود. یکی از مهم‌ترین بیماری‌های پسته پژمردگی ورتیسیلیومی با عامل <em>Verticillium dahliae</em> بوده که از خاک و درختان پسته در برخی از مناطق پسته کاری جدا شده است. به منظور مطالعه تأثیر کلریدسدیم بر بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی سه پایه متداول پسته (سرخس، بادامی زرند و قزوینی) در یک آزمایش گلخانه‌ای تأثیر چهار سطح کلریدسدیم (صفر، 1400، 2800 و 4200 میلی‌گرم NaCl در کیلوگرم خاک) در محیط آبکشت مورد ارزیابی قرار گرفت. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه‌ای کاملاً تصادفی با چهار تکرار انجام شد. سطوح مختلف کلریدسدیم قبل از مایه‌زنی با قارچ در محیط آبکشت روی ریشه نهال‌های ده هفته‌ای پسته اعمال شد. دو هفته پس از اعمال تیمارهای کلریدسدیم، مایه زنی نهال‌ها با انتقال آنها به خاک بکر حاوی 40 میکرواسکلروت <em>V. dahliae</em> در هر گرم خاک حاوی غلظت‌های مشابه کلریدسدیم انجام شد. در تیمارهای شوری پایه‌های سرخس و قزوینی به ترتیب بیشترین و کمترین کاهش وزن خشک و هم‌چنین غلظت یون‌های K، Na و Cl را در اندام هوایی و ریشه نشان دادند که بر این اساس، پایه‌های سرخس و قزوینی به ترتیب حساس‌ترین و متحمل‌ترین پایه به شوری بودند. هم‌چنین نتایج نشان داد که افزایش غلظت کلریدسدیم می‌تواند درصد کلنیزاسیون <em>V. dahliae</em> در ساقه و ریشه نهال‌های پسته را افزایش دهد. بیشترین درصد کلنیزاسیون ساقه و ریشه در غلظت 4200 میلی‌گرم کلریدسدیم در کیلوگرم خاک مشاهده شد. در هر سه پایه، برهمکنش کلریدسدیم و <em>V. dahliae</em> در مقایسه با تیمار قارچ به تنهایی و تیمارهای کلریدسدیم باعث کاهش وزن خشک و افزایش غلظت یون‌های K، Na و Cl در اندام هوایی و ریشه شد. در مجموع نتایج پژوهش حاضر نشان داد که تنش شوری قبل از مایه زنی با <em>V. dahliae</em> می‌تواند شدت پژمردگی ورتیسلیومی پسته را به خصوص در پایه‌های حساس به شوری افزایش دهد. Pistachio (<em>Pistacia vera</em> L.) is an important economic crop, which is mostly planted in saline conditions in Iran. Verticillium wilt disease of pistachio caused by <em>Verticillium dahliae</em> is known as a serious disease for pistachio trees. The causal agent was recovered from shoot and soil samples collected from main pistachio growing areas in Kerman province. The present experiment was carried out to study the effect of salinity on disease using three common<em> P. vera</em> rootstocks including Sarakhs, Badami-e-Zarand and Qazvini and four levels of salinity (0, 1400, 2800 and 4200 mg NaCl per kg soil) in hydroponic culture (1/2 strength Hoagland,s solution). Salt stress was applied before inoculation on ten week old seedlings. The experiment was carried out as factorial in RCD with four replications. Two weeks after salt stress induction, four seedlings were transplanted into pots containing 5 kg sandy-clay virgin soil artificially infested with 40 microsclerotia per gram of soil with equal salinity. In NaCl treatments, Sarakhs showed lower shoot and root dry weight and higher concentration of Na, K and Cl than the other rootstocks. Based on the results, Sarakhs, Qazvini and Badami were found to be susceptible, tolerant and intermediate to NaCl, respectively. In the presence of<em> V. dahliae</em>, salt stress significantly reduced shoot and root dry weight and increased stem and root colonization by the pathogen and Na, K and Cl concentration compared to non-stressed inoculated plants. Sarakhs had higher percentage of colonization of stem and root by <em>V. dahliae</em> and concentration of Na, K and Cl than other cultivars. As a general conclusion, salt stress before inoculation by<em> V. dahliae</em> can increase the severity of Verticillium wilt of pistachio, especially in salt-sensitive rootstocks. آبکشت، بیماری پژمردگی ورتیسیلیومی، پسته، Verticillium dahliae Hydroponic, Verticillium wilt disease, Pistachio, Verticillium dahliae . 239 248 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-913&slc_lang=fa&sid=1 A. H. Mohammadi امیر حسین محمدی Yes Z. Banihashemi ضیاءالدین بنی‌هاشمی No