fa ترکیب گونه‌ای و پراکنش شته‌های گندم و پارازیتوئیدهای آنها در منطقه شیراز و مطالعه تغییرات فصلی جمعیت گونه‌های غالب عمومی Ggeneral پژوهشي Research در این مطالعه شته‌های مزارع گندم و پارازیتوئیدهای آنها در منطقه شیراز، ترکیب گونه‌ای، دامنه پراکندگی و تغییرات فصلی جمعیت گونه‌های غالب طی سال‌های 84-1383 مورد بررسی قرار گرفت. هم‌چنین از مزارعی به مساحت 3-1 هکتار واقع در 10 ناحیه به شعاع 50 کیلومتری اطراف شهر شیراز، نمونه‌گیری به عمل آمد. تراکم گونه‌ها به وسیله شمارش افراد موجود روی 40 پنجه گندم که به‌طور تصادفی در فواصل 5 متری با روش نمونه‌برداری از دو قطر جمع‌آوری شدند، محاسبه گردید. مجموعاً 8 گونه شته و 3 گونه پارازیتوئید در طی این تحقیق شناسایی شدند. شته‌های  (.<em>Rhopalosiphum padi</em> (L و (.<em>Metopolophium dirhodum</em> (Wlk با فراوانی نسبی 94/33 و 33/31 درصد و پارازیتوئیدهای <em>Aphidius rhopalosiphi</em> De Stefani-Perez و (.<em>Praon volucre</em> (Hal با فراوانی نسبی 53/55 و 90/39 درصد به عنوان گونه‌های غالب تعیین گردیدند. تغییرات فصلی جمعیت گونه‌های فوق نیز در منطقه باجگاه، واقع در 15 کیلومتری شمال شهر شیراز، مورد مطالعه قرار گرفت. اوج جمعیت شته‌ها در سال‌های مذکور بین 16-2 خرداد و حداکثر جمعیت پارازیتوئیدها 3-1 هفته بعد از آنها به وقوع پیوست. مقایسه درصد پارازیتیسم فصلی بین پارازیتوئیدهای غالب، اختلاف معنی‌داری را در رابطه با ترجیح زنبور <em>A. rhopalosiphi</em> روی شته <em>R. padi</em> و ترجیح <em>P. volucre</em> روی <em>M. dirhodum</em> نشان داد. بررسی مجموع درصد پارازیتیسم دو زنبور فوق روی شته‌های مورد مطالعه مشخص نمود که حدود 30 درصد از جمعیت شته‌های مذکور توسط این دو پارازیتوئید کنترل می‌شوند. بنابراین در صورت نیاز به سمپاشی مزارع گندم برای کنترل آفات دیگری مانند سن گندم باید به صورتی برنامه‌ریزی شود که اختلالی در کارایی این زنبورهای پارازیتوئید ایجاد نشود. In a study of aphids and their parasitoids in wheat fields of Shiraz region, the species composition, distribution and seasonal dynamics of the dominant species were monitored during 2004-5.Collections were made from 1-3 hectare fields in 10 locations within 50 Km radius around Shiraz city. Species density was estimated by counting individuals present on 40 winter wheat tillers taken at random along 2 transects 5 m apart in the fields. Eight aphid and 3 parasitoid species were identified through this survey. <em>Rhopalosiphum padi</em> (L.) and <em>Metopolophium dirhodum</em> (Wlk.) with relative abundances of 33.94 and 31.33%, <em>Aphidius rhopalosipi</em> De Stefani-Perez and <em>Praon volucre</em> (Hal.) with relative abundances of 55.53 and 39.90%, were the dominant species of aphids and parasitoids, respectively. Seasonal dynamics of the above species were also studied in Badjgah, located 15 Km north of Shiraz city. Peak populations of the dominant aphids occurred between late May and first of June 2004-5, and those of parasitoids were seen 1-3 weeks later. A comparison between seasonal parasitism of the dominant parasitoids showed significant preferences of <em>A. rhopalosiphi</em> on <em>R. padi</em>, and <em>P. volucre</em> on <em>M. dirhodum</em>. Since the total parasitism of both wasps was nearly 30% of the two aphid hosts, attention should be paid to chemical control programs of wheat pests (such as Sunn pest) so that it does not disturb the efficiency of the aphid parasitoids. شته‌های گندم، زنبورهای پارازیتوئید، ترکیب گونه‌ای، پراکنش، تغییرات فصلی جمعیت، منطقه شیراز Wheat aphids, Parasitic wasps, Species composition, Distribution, Seasonal dynamics, Shiraz region. 287 295 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-917&slc_lang=fa&sid=1 M. Alichi محمود عالیچی Yes P. Shishehbor پرویز شیشه بر No M.S. Mossadegh محمدسعید مصدق No E. Soleiman Nejadian ابراهیم سلیمان نژادیان No